Hoe laat is het? Christian Marclay maakte een film van een etmaal waarin klokken centraal staan. Opgebouwd uit twaalfduizend filmfragmenten ontstaat een beeld van het verstrijken van de tijd.
Kijk eens naar je klok. Hoe laat is het als je dit zit te lezen? Stel je voor dat je 24 uur naar je klok zou moeten kijken. Waarschijnlijk ben je binnen vijf minuten verveeld. De tijd lijkt dan eindeloos te duren, iedere minuut duurt een eeuwigheid. Toch is dat in essentie wat Christian Marclay doet in de film “The Clocks”. Hij monteerde een film van 24 uur bestaande uit filmfragmenten waarin klokken te zien zijn. De film wordt real-time afgespeeld, zodat je op de klokken kan zien hoe laat het is.
Monnikenwerk
In 2007 begon Christian Marclay te werken aan het project. Op dat moment had hij geen idee of hij genoeg materiaal zou hebben om de film te vullen. Samen met 6 assistenten werkte hij drie jaar lang aan het verzamelen en het monteren van de fragmenten. Van Breakfast at Tiffany’s tot Pulp Fiction, van Titanic tot V for Vendetta, uiteindelijk gebruikte Marclay twaalfduizend filmfragmenten.
De fragmenten vormen geen verhaal, alleen het tikken van de klok verbindt de films. Toch ontstaan er thema’s in de film, doordat mensen op dezelfde tijd van de dag, dezelfde dingen doen. Zo zijn ‘s nachts veel dromen te zien, zien we aan het begin van de ochtend veel mensen opstaan en zijn seksscènes verzameld aan de randen van de nacht.
Memento mori
The Clock is dus een film die tijd zichtbaar maakt, maar die niet snel verveelt. Iedere paar seconden zie je een andere film. Kerktorens, horloges, LED klokken of stationsklokken, soms wordt de tijd alleen maar voorgelezen. Het is voor filmliefhebbers een feest der herkenning.
Zelf ziet Marclay de film vooral als een beeld van de naderende dood: “The Clock gaat over de dood. Het is een memento mori. Het verhaal wordt voortdurend onderbroken en je wordt er voortdurend aan herinnerd hoe laat het is. Zo weet je precies hoeveel tijd je voor The Clock hebt doorgebracht.” Hij ziet de film dus als een bewustwording van het verstrijken van de tijd, zoals een 17e eeuws Vanitas.
Succes
The Clock was vanaf de eerste tentoonstelling in 2010 een groot succes bij zowel critici als publiek. In 2011 won Marclay voor het werk de Gouden Leeuw op de Biënnale van Venetië. The Clock werd meteen aangekocht door grote musea als MoMA in New York, Tate Modern in Londen en Centre Pompidou in Parijs. Hoewel er zes kopieën van het werk bestaan, hebben de musea getekend dat The Clock maar op één plek tegelijk te zien mag zijn. Veel musea organiseerden ook nachtelijke openingen, zodat bezoekers ook de nachtscènes in de film kunnen zien.
Doors
Christian Marclay ging ondertussen door met een nieuw filmproject. Vorig jaar presenteerde hij Doors, waarin je filmscènes ziet waarin acteurs door deuren lopen. Je ziet een acteur een deur binnengaan en als een andere acteur naar buitenkomen. Marclay vertelde dat Doors hierdoor ingewikkelder was om te monteren dan The Clock: “De deur moet op een vergelijkbare manier en met dezelfde snelheid worden geopend om het geloofwaardig te maken. Als iemand aan het rennen is en je ziet hem dan langzaam door de deur aan de andere kant gluren, dan ziet het er niet realistisch uit.”
In iedere scene moest de acteur dus door twee deuren lopen: één om binnen te komen, één om weg te gaan. Marclay probeerde bovendien de vorm, deurklink en scharnierrichting van de deuren te laten aansluiten. Opnieuw was het een mega-klus om de film te maken.
Hedendaagse Kunstenaars
Marina Abramovic – El Anatsui – Georg Baselitz – Christian Boltanski – Mark Bradford – Hans Broek – Judy Chicago – Christo – Tacita Dean – Rineke Dijkstra – Peter Doig – Olafur Eliasson – Shepard Fairey – Guerilla Girls – Antony Gormley – Philip Guston – Damien Hirst – Zhang Huan – On Kawara – Natasja Kensmil – William Kentridge – Anselm Kiefer – Edward Kienholz – Jeff Koons – Yayoi Kusama – Christian Marclay – Kerry James Marshall – Yasuma Morimura – Otobong Nkanga – Chris Ofili – Claes Oldenburg – Trevor Paglen – Marcel Pinas – Neo Rauch – Robert Rauschenberg – Gerhard Richter – Doris Salcedo – Jenny Saville – Richard Serra – Yinka Shonibare – Elias Sime – Robert Smithson – Luc Tuymans – Bill Viola – Kara Walker – Isabella Werkhoven – Kehinde Wiley – Zhang Xiaogang – Yin Xiuzhen