‘Ons Suriname’ in Museum Cobra toont divers land

Precies 50 jaar geleden, op 25 november 1975, werd Suriname onafhankelijk. Museum Cobra viert deze mijlpaal met een krachtige tentoonstelling over vrijheid en identiteit. 24 Surinaamse kunstenaars reflecteren op vrijheid, erfgoed en tradities.

Suriname is een jong land: pas in 1975 kwam het land op eigen benen staan. De geschiedenis was eeuwenlang bepaald door Nederlandse onderdrukking en slavernij, waardoor de roep om vrijheid steeds groter was geworden. Eenmaal onafhankelijk, hadden Surinamers behoefte aan eigen cultuur, eigen verhalen, kortom een eigen identiteit. Schrijvers en kunstenaars doken daarom in de geschiedenis van de Surinamers. Juist in de kunst is ruimte voor zelfonderzoek.

Wi Sranan

Museum Cobra geeft met de tentoonstelling Wi Sranan, ‘Ons Suriname’ in het Sranantongo, 24 Surinaamse kunstenaars een podium. In de tentoonstelling geen vrijblijvende landschapskunst of idyllische stillevens, de Surinaamse kunstenaars reflecteren op de roerige geschiedenis van het land. Vaak in grote installaties vol inheemse voorwerpen en stoffen.

Kurt Nahar maakte een monumentale installatie van kalebassen in de vorm van een schip. Hij herdenkt hiermee de ramp met het slavenschip Leusden, waarbij 664 tot slaaf gemaakten om het leven kwamen omdat ze opgesloten zaten in het ruim van het schip. Meer nog dan een herdenkingsteken is het kunstwerk een altaar voor rituelen, waarin de geesten van de slachtoffers kunnen worden opgeroepen.

Bevolkingsgroepen

Hoe maak je een gedeelde identiteit in een land dat zo divers is als Suriname? Het land telt tenminste 10 verschillende bevolkingsgroepen, elk met hun eigen taal, religie en tradities. Slavenhandel heeft mensen uit India (Hindoestanen, 27% van de Surinaamse bevolking), Afrika (Marrons, 22% & Creolen, 16%), Java (14%) en China (2%) naar Suriname gebracht. Daarnaast wonen er inheemse volken en mestiezen: een groep mensen met gemengde Inheemse en Europese voorouders. Deze multiculturaliteit maakt Suriname uniek in Zuid-Amerika, maar zorgt ook voor een veelvoud aan religies, tradities en verhalen.

In Museum Cobra verbeeldt Sarojini Lewis het verhaal van de Hindoestanen in Suriname. Op grote doeken printte ze foto’s van zichzelf om het verhaal van Soerdi, de eerste vrouwelijke contractarbeider uit India, uit te beelden. We zien de kustlijn van Suriname, maar ook het oerwoud. Lewis vestigt zo aandacht op de belangrijke rol die vrouwen hebben gespeeld in het koloniale verleden van het land.

Marrons

Veel aandacht is er in de tentoonstelling ook voor de marrons, die van plantages vluchtten naar het oerwoud om hier een bestaan in vrijheid op te bouwen. Marcel Pinas vecht met zijn werk voor het behoud van de marroncultuur. Zijn felgekleurde schilderijen tonen het Afaka-schrift dat is gebaseerd op Ndyuka-taal. In Museum Cobra toont hij daarnaast een Marronkeuken met bestek, borden en mokken, de trots van iedere Marronvrouw.

Van Soeki Irodikromo is er een vierkant schilderij in fel gele kleuren over Ramayana, een belangrijk Indiaas epos in het hindoeïsme. Het paard op het doek is jarang kepan, dat in traditionele Javaanse dans een teken is van uithoudingsvermogen. Het doek vermengt zo hidoeïstische en javaanse invloeden, zoals ook Suriname verschillende culturele invloeden vermengt.

Museum Cobra slaagt er met Wi sranan in om de veelzijdigheid van de Surinaamse samenleving te vangen. Tentoonstellingmakers hebben de werken losjes ingedeeld in thema’s als vrijheid, identiteit en geschiedenis. Waar een overkoepelend verhaal de tentoonstelling meer focus had kunnen geven, weerspiegelt deze veelstemmigheid misschien juist de realiteit: Suriname is een multicultureel land in opbouw op zoek naar een gemeenschappelijke identiteit.