Futuristische installatie van Sandra Mujinga onderzoekt gevoel van thuishoren

In de groene schemer van het Stedelijk Museum wacht een wereld die tegelijk fascineert én ongemakkelijk maakt. Sandra Mujinga transformeert de kelderzaal tot een post-apocalyptisch landschap vol zombie-achtige figuren die vragen oproepen over identiteit, overleven en thuishoren.

De grote kelderzaal van het Stedelijk Museum is onherkenbaar dit najaar. Verspreid over de ruimte staan meer dan 50 zombie-achtige figuren. De stoffen beelden zijn drie meter hoog en hebben armen als tentakels van een octopus. Vanaf het plafond schijnt spaarzaam groen licht. Waar ben ik terecht gekomen? Er klinkt een onheilspellend geluid, dat je lijkt te waarschuwen. Maar waarvoor?

Futuristisch

De installatie van Noors-Congolese kunstenaar Sandra Mujinga voelt als een post-apocalyptische wereld. Een enge plek in een verre toekomst, waar je overleven moeilijk is. Neem de identieke figuren. Zijn deze mensachtige wezens te vertrouwen? Of sta je er alleen voor?

Sandra Mujinga maakt ons met de installatie bewust van de ander. Hierdoor gaat het werk verder dan een futuristisch sci-fi beeld, maar wordt het relevant voor het leven vandaag. Het laat je nadenken over de ervaring van buitenstanders in de samenleving. Je wordt je bewust van je eigen identiteit, doordat je afwijkt van alles om je heen.

Sandra Mujinga

Skin to skin sluit aan op het levensverhaal van Sandra Mujinga zelf. Ze werd geboren in Goma in de Democratische Republiek Kongo, maar groeide op en woont in Noorwegen. Zelf zegt ze hierover: “Ik besefte dat ik nergens het gevoel had dat ik erbij hoorde. In Congo werd ik gezien als Noors, terwijl ik in Noorwegen gezien werd als Congolees, terwijl ik daar praktisch mijn hele leven gewoond had.” Toch is het met nadruk geen persoonlijke installatie. Mujinga reflecteert met haar installaties op een toekomstige wereld waarin door technologische en maatschappelijke ontwikkelingen steeds minder ruimte is voor de mens.

Maar het is de vraag of deze boodschap door iedereen wordt opgepikt. Veel bezoekers lopen verwonderd een rondje door de zaal met het groene licht. Sommigen gaan even zitten. Maar de meesten zullen na een rondje door de zaal weer naar buiten lopen. De tentoonstelling blijft teveel in verwondering hangen, zonder een onuitwisbare indruk achter te laten.

Stedelijk Museum

De installatie van Mujinga past binnen de nieuwe koers, die directeur Rein Wolfs is ingeslagen. In de jaren na de heropening leek het Stedelijk stuurloos en vooral te teren op oude successen. Maar sinds het aantreden van Wolfs is het museum opnieuw relevant. Actuele tentoonstellingen over kolonialisme of textielkunst worden afgewisseld met blockbusters van Anselm Kiefer en Marina Abramovic. De lijn wordt komend jaar doorgezet met een tentoonstelling over de Manosphere, maar ook een carrièreoverzicht van de populaire Yayoi Kusama.

Maar de tentoonstelling van Mujinga laat vooral zien dat het Stedelijk opnieuw ruimte biedt voor het experiment. Eerder was de grote kelderzaal het toneel voor een installatie van Anne Imhof. Hiermee is het Stedelijk Museum eindelijk weer het podium voor vernieuwende kunstprojecten. Het biedt daarmee ruimte aan de grote namen van de toekomst. Of Mujinga daarbij gaat horen? Dat zullen we pas over tientallen jaren weten.