Kehinde Wiley brengt Suriname naar de Keizersgracht

In het statige grachtenpand van Museum van Loon hangen tientallen portretten van rijke handelaren die hun fortuin vergaarden in Suriname. Nu delen zij de muren met kleurrijke schilderijen van hedendaagse Surinamers, gemaakt door sterportretschilder Kehinde Wiley. Wat leert deze confrontatie over het verleden en de toekomst?

De familie van Loon was eeuwenlang betrokken bij de slavenhandel. Jan van Loon (1677-1763) diende als bewindhebber bij de WIC en directeur bij de Sociëteit van Suriname. Zijn nakomelingen bleven actief als investeerders in de plantages. In het familiehuis aan de Keizersgracht hangen hun portretten, als herinnering aan de tijd dat de rijkdom van de familie werd vergaard. Sporen van tot slaaf gemaakten zijn alleen te vinden in de groepsportretten, waar zwarte bedienden aan de rand van het doek zijn geplaatst.

Kehinde Wiley

Sinds 2019 staat Museum van Loon stil bij de rol die de familie heeft gespeeld in het slavernijverleden van Nederland. In het kader van dit programma nodigde het museum de Amerikaanse portretschilder Kehinde Wiley uit om hedendaagse Surinamers te schilderen. Hij reisde naar Suriname om het land te leren kennen en modellen te scouten op straat. Het resultaat is spectaculair. Tussen de nazaten van Van Loon, hangen nu kleurrijke portretten van de afstammelingen van de plantagewerkers.

Flourish is een positieve tentoonstelling. De portretten van gewone Surinamers laten zien dat zij ertoe doen. Museum van Loon heet hen welkom in hun huis, maakt hen even belangrijk als hun witte voorouders. In plaats van de schuldigen aan te wijzen voor het slavernijverleden, nodigen de portretten van Wiley uit om te kijken naar heden. Hoe zorgen we dat iedereen dezelfde kansen krijgt? We kunnen het verleden niet meer veranderen, maar we bepalen wel onze gezamenlijke toekomst.

Behang

Kehinde Wiley is een grote naam in de hedendaagse kunstwereld. Hij brak door met zijn reproducties van wereldberoemde schilderijen, waarin hij de witte hoofdpersonen vervangt door zwarte mensen in hedendaagse kleding. Maar het grote publiek kent hem vooral van zijn portret van Barack Obama. De president zit op een simpele houten stoel in weelderig landschap met bloemen. Chrysanten als verwijzing naar Chicago, de jasmijn van Hawaï en de Afrikaanse blauwe lelies als symbool voor zijn Keniaanse afkomst.

In de portretten in Museum van Loon sieren bloemen die veel voorkomen in Surinaamse sieren de achtergrond, zoals de passievrucht. Het is alsof de bloemen van Wiley in Museum van Loon helemaal op hun plek zijn. De 17^e en 18^e eeuwse portretten in de Schaapjeskamer hebben ook een achtergrond van bloempatronen. Niet letterlijk, de meeste schilderijen hebben een zwarte achtergrond, maar in de vorm van het behang.

Museum van Loon

Het is bijzonder dat het bescheiden Museum van Loon als eerste Nederlandse museum een tentoonstelling van Kehinde Wiley organiseert. Hoewel Wiley onder druk staat vanwege beschuldigingen van seksueel misbruik, heeft het museum de tentoonstelling door laten gaan. Het leverde kritiek op in de media, maar veel bezoekers zullen hier niet mee bezig zijn. Zijn zijn gewoon blij dat het werk van zo’n internationale superster eindelijk in Nederland te zien is.

Museum van Loon laat met Flourish zien dat een tentoonstelling over het slavernijverleden niet altijd zwaar hoeft te zijn. Ze geven hiermee op een positieve manier invulling aan inclusie en meerstemmigheid. Nog mooier zou het zijn om dit in de toekomst met Surinaamse kunstenaars te doen. Kehinde Wiley, wiens voorouders uit Nigeria afkomstig zijn, heeft immers zelf geen band met Nederland of Suriname. Maar ja, Marcel Pinas en Remy Jungerman zijn toch wat minder beroemd dan Wiley…