Onder hoogspanning: Mona Hatoum in Kunsthal Kade

Oorlog valt als een schaduw over Kunsthal Kade. Een ronddraaiende lampenkap met soldaten en een rozenkrans van kanonskogels: de Brits-Palestijnse kunstenaar Mona Hatoum toont de sporen van vernieling en geweld. Te midden van het aanhoudende conflict in Gaza voelen haar installaties aangrijpender dan ooit.

Na anderhalf jaar oorlog is vorige maand in Gaza het staakt-het-vuren ingegaan. Hoewel hiermee grootschalige bombardementen net waren gestopt, hangt sinds deze week de oorlog weer in de lucht. Oplaaiend geweld, uitspraken van Trump, vertraagde vrijlating van gijzelaars, het minste incident kan de vlam weer in de pan doen schieten. Zelden zijn de kunstwerken van Mona Hatoum daarom zo actueel en relevant geweest als nu.

Mona Hatoum

Het is alsof Mona Hatoum de spanning in het Midden-Oosten naar de zalen van Kunsthal Kade heeft gehaald. Soms letterlijk… zoals in ‘Home’, waarin keukengerei op een tafel door stroomdraden zijn verbonden. Flikkerende lampen zorgen voor een onheilspellend gevoel. Het geluid van de elektriciteit in de installatie is een paar zalen verder nog te horen. Het is een doordringend geluid, waar je niet aan kunt ontsnappen, alsof het hele museum onder hoogspanning staat.

Het is typerend voor het werk van Hatoum. Haar installaties proberen vaak een emotie op te roepen bij de kijker. In Kunsthal Kade zijn video’s te zien van Hatoums vroege performances, waar ze de kijker letterlijk onderdeel maakt van haar werken. Vanaf eind jaren 80 richtte ze zich op beeldhouwkunst en installaties met behulp van licht en geluid.

Geweld

Hatoum werd geboren in Libanon, als kind van Palestijnse ouders. Ze is hierdoor persoonlijk betrokken bij het conflict in Israel. In Kunsthal Kade zijn de sporen van geweld overal zichtbaar: een uitgebrande kast doet denken aan de vernielingen in Gaza. Toch is dit slechts schijn. Hatoum maakte het werk om de gevolgen van de atoombom op Hiroshima in de Tweede Wereldoorlog te herdenken. Misschien is deze ruimte voor eigen associaties hetgeen wat Hatoums werk zo aansprekend maakt.

Op verzoek van de kunstenaar zijn er in Kunsthal Kade geen tekstbordjes bij de kunstwerken opgehangen. Ze laat zich niet graag uit over de oorlog in Gaza. Ze vindt dat de beeldtaal van haar kunstwerken voor zich spreken. In Kunsthal Kade ligt een enorme rozenkrans van kanonskogels en aan een muur hangt een medicijnkastje met gekleurde molotov-cocktails van glas. De sporen van het geweld zijn overal. De verwijzing naar het conflict in Palestina zit hem vaak in de details, zoals een kleerhanger in de vorm van Israel.

Wereld

Toch ziet Hatoum het conflict in Israël in een wereldwijde context. De in rood neonlicht gehulde wereldbol is de blikvanger van de tentoonstelling. Maar indrukwekkender is de wereldkaart van glas, die als een mobile aan het plafond hangt. Ieder continent kan bij de minste botsing in stukken breken. Het is een metafoor voor de kwetsbaarheid van stabiliteit en vrede in de wereld.

Het relatief bescheiden Kunsthal Kade heeft een tentoonstelling van formaat binnengehaald. De installaties van Mona Hatoum zijn actueel, maatschappelijk relevant en dwingen tot reflectie. Na een bezoek aan het museum zitten de beelden van vernieling en geweld nog dagen in je hoofd.