De rollen zijn omgedraaid in Museum Beelden aan Zee. De beroemde ballerina van Degas is van haar sokkel gestapt, heeft een sigaret opgestoken en kijkt zelf naar kunst. De Britse kunstenaar Ryan Gander heeft haar eindelijk van haar eeuwige pose verlost. Als bezoeker van het museum vraag je je af: wie observeert hier eigenlijk wie?
Je staat doodstil: neus omhoog, borst vooruit, handen achter je lichaam. Probeer dat maar eens een paar uur vol te houden. Langzaam voel je de vermoeidheid in je standbeen trekken. Je nek verstijft en je voeten tintelen. De verzuring wordt met de minuut erger. Zo ongeveer moet de ballerina van Degas zich voelen, al meer dan 100 jaar staat ze op haar sokkel in musea over de hele wereld.
Ryan Gander – Tight and formless thinking, or, Don’t you know it’s dark outside? (2010), Obayashi Collection Foto: Studio Gerrit Schreurs.
Ryan Gander
De Britse kunstenaar Ryan Gander gunt haar even pauze. Met een sigaretje in de hand zit ze op de grond tegen haar witte sokkel aangeleund. Het is één van de 21 beelden, die Gander baseerde op het wereldberoemde beeld van Degas. In Museum Beelden aan Zee zitten de danseresjes verspreid over de grote tentoonstellingszaal. Ééntje leest een museumtekst, een ander is in slaap gevallen – maar allemaal zijn ze van hun sokkel gestapt. Ze zijn tot leven gekomen.
Gander’s danseresjes kijken steeds naar één kunstwerk: een blauw vierkant – soms groot als een meubelstuk, maar vaker klein als een dobbelsteen. In Museum Beelden aan Zee staat de kubus, in het beroemde heldere blauw van Yves Klein, symbool voor de hedendaagse kunst. De ballerina is zo zelf een bezoeker van het museum geworden. In een interview zei Gander: “Ze doet me denken aan die groepen schoolkinderen in het museum”.
Ryan Gander – Disenchantment on a visceral level, or, Play Signals (2017), Esther Schipper, Berlin/Paris/Seoul Foto: Studio Gerrit Schreurs.
Sokkel
In de dans van de ballerina door de museumzalen is haar sokkel ver weg. Een danseresje is in haar sokkel gaan liggen, bij een ander is haar sokkel verkleind tot slechts een minuscuul wit staafje. Ieder beeld in de tentoonstelling is dus vergezeld door een blauwe kubus en een witte balk. Aan het begin van de tentoonstelling kijkt een ballerina door het raam naar buiten. Waar is haar sokkel gebleven? Ook voor de museumbezoeker is het even zoeken. Maar wie goed kijkt, ziet dat ook zij een sokkel heeft.
Het enige beeld in de tentoonstelling dat geen witte sokkel heeft, is het oorspronkelijk beeld van Edgar Degas. Een gemiste kans van het museum. Als het origineel ook op een wit voetstuk zou hebben gestaan, zou dit de verbinding met de moderne beelden hebben versterkt. Ryan Gander x Edgar Degas is een speelse tentoonstelling voor het hele gezin. Op een mooie zomerdag de ideale combinatie met een bezoek aan het strand!
Khaled Dawwa toont de verwoesting van de oorlog
In de achterste zaal van Museum Beelden aan Zee is gelijktijdig de indrukwekkende installatie Voici mon cœur ! (Ziehier mijn hart) van de Syrische kunstenaar Khaled Dawwa te zien. In een bijna donkere zaal is een ruïne van een Syrische straat te zien, verwoest door een decennium oorlog. Alleen met een zaklamp, aangeboden door het museum, kan je de details in het bouwwerk ontdekken: een verwoeste schoolklas, een wanhopige bewoner, eindeloze stapels puin. Dawwa maakte het aangrijpende kunstwerk als reactie op de oorlog in zijn thuisland Syrië. Maar je gedachten gaan ongemerkt ook naar andere brandhaarden als Gaza en Oekraïne. Het is alsof de tv-beelden dankzij het kunstwerk tot leven komen, meer invoelbaar zijn. Mis deze zaal, een beetje verstopt naast de deur naar het beeldenterras, dus niet.
Nog te zien tot en met 4 november 2025
Foto boven het artikel: Studio Gerrit Scheurs / Zaaloverzicht Museum Beelden aan Zee
Tentoonstellingen in 2025
Henri Le Sidaner & Henri Martin (Singer Laren) – Jan Mankes (Museum Arnhem/Belvedere) – Samuel van Hoogstraten (Rembrandthuis) – Mona Hatoum (Kunsthal Kade) – Nieuw Parijs (Kunstmuseum Den Haag) – Interbellum (Museum Catharijneconvent) – Anselm Kiefer (Stedelijk/Van Gogh Museum) – American Photography (Rijksmuseum) – Good Mom/Bad Mom (Centraal Museum) – Leiden Collectie (H’Art Museum) – Kremer Collectie (Stedelijk Alkmaar) – Max Pechstein (Kunsthal) – Opening Fenix (Rotterdam) – Charley Toorop (Kröller-Müller) – herman de vries (Rijksmuseum Twenthe) – 4 Tentoonstellingen in Duitsland – When we see us (BOZAR) – Ryan Gander x Edgar Degas (Beelden aan Zee)