Afgelopen jaren is textielkunst opeens overal. De tijd dat alleen feministische kunstenaars met stoffen werkten, is voorbij. Het Stedelijk Museum onderzoekt in de tentoonstelling Unravel de onbegrensde mogelijkheden van textiel. En wat blijkt? Textiel vertelt verhalen.
Wat zijn je eerste associaties bij een hoofddoek? Of wat denk je bij zwarte kleren met metalen pinnen? Grote kans dat je moet denken aan moslima’s en goths. Onze kledingkast bepaalt onze identiteit. Op begrafenissen dragen we zwart, met huwelijken wit. Met onze kledingkeuze laten we zien in welke stemming we zijn.
Textiel
Eeuwenlang stond textielkunst gelijk aan andere toegepaste kunstvormen als meubelontwerp of keramiek. Textiel was het domein van mode-ontwerpers, niet voor serieuze kunstenaars. Maar sinds jaren 60 verzetten kunstenaars zich tegen dit beeld. Voornamelijk vrouwelijke kunstenaars omarmden het medium. Ze laten sindsdien zien dat textiel ook heel sculpturaal kan zijn. Zo’n textielsculptuur van Cecilia Vicuña hangt bij de entree van de tentoonstelling. Ze knoopte metershoge banen van stof in rood-bruin-oranje aan het plafond. Het werk is gebaseerd op het oude knopenschrift van de inheemse bevolking van de Andes.
Igshaan Adams maakte nog zo’n ruimtevullend textielsculptuur voor de tentoonstelling. De patronen op zijn wandtapijten baseerde hij op de olifantenpaadjes door de townships in Zuid-Afrika, waar hij vandaan komt. Het zijn hele aardse tapijten, waarin schelpjes, kralen en kettinkjes tussen de repen textiel zijn opgenomen. Het zijn menselijke sporen in het landschap dat hij met zijn kleden verbeeldt.
Persoonlijke verhalen
Vanuit het Zuid-Afrika van Adams neemt de tentoonstelling je vervolgens mee naar New York, waar Faith Ringgold een kleed maakte met de skyline van de stad uit haar kindertijd. Op zomernachten viel ze op het dak van een flatgebouw in slaap, terwijl haar ouders een spelletje speelden met de buren. Met Małgorzata Mirga-Tas gaan we naar Polen, waar we het rondreizende leven van de Roma bevolking zien. Haar wandtapijt benadrukt de verbondenheid van de Roma, ondanks hun armoede. Simpele dagelijks karweitjes als wassen en kledingreparaties zijn een sociale activiteit.
Andere kunstenaars gebruiken het textiel om te protesteren tegen ongelijkheid, racisme of kapitalisme. Cian Dayrit maakte kaarten van textiel, waarop de mijnbouwactiviteiten in de Filipijnen staan aangegeven. Hij toont de uitputting van de aarde door Westerse bedrijven zonder dat de lokale bevolking ervan profiteert. Violeta Parra duikt in de Chileense mythologie om aandacht te vragen voor kolonialisme. Haar wandtapijt toont de strijd tussen de Spaanse kolonisator en de inheemse bevolking.
Stedelijk Museum
In he Stedelijk Museum ontpopt textiel zich als drager van persoonlijke verhalen. Meer dan schilderkunst of beeldhouwkunst zijn de stoffen in staat om de identiteit van de maker te tonen. De diversiteit in Unravel is dan ook enorm. Niet alleen de makers zijn divers in afkomst en identiteit, maar ook de werken tonen de ongekende mogelijkheden van stoffen. Grote felgekleurde installaties met het hoogpolig tapijt (Sarah Zapata) wisselen zich af met kleine bijna fotografische protestwerkjes (LJ Roberts).
Actueel, geëngageerd en van hoge kwaliteit, de tentoonstelling Unravel is alles wat je van het Stedelijk Museum wil zien. Het door directeur Rein Wolf ingezette beleid van culturele diversiteit toont nu zijn meerwaarde. De kunstwerken van over de hele wereld zorgen voor nieuw perspectieven. Unravel is een tentoonstelling met mooie persoonlijke verhalen, maar ook met ruimte voor rafelrandjes. Als bezoeker hoef je alleen maar te bedenken wat je aantrekt tijdens je bezoek!
Tentoonstellingen in 2024
Caspar David Friedrich (Kunsthalle, Hamburg) – Impressionisme van het Noorden (Singer, Laren) – Rembrandts Zintuigen (Lakenhal, Leiden) – Max Beckmann (Kunstmuseum, Den Haag) – Fotorealisme (Centraal Museum, Utrecht) – Frans Hals (Rijksmuseum, Amsterdam) – Surrealisme (Bozar/KMSKB, Brussel) – Laure Prouvost (de Pont, Tilburg) – Afrikaanse fotografie (Wereldmuseum, Rotterdam) – James Ensor (Bozar/KBR, Brussel) – Marina Abramovic (Stedelijk, Amsterdam) – Isaac Julien (Bonnefanten, Maastricht) – Boris Mikhailov (Fotomuseum, Den Haag) – Haagse School (Kunstmuseum/Panorama Mesdag, Den Haag) – Impressionisme (Orsay, Parijs) – the Art of Drag (Frans Hals, Haarlem) – Breitner (Singer, Laren) – Snakken naar Boijmans (Boijmans, Rotterdam) – Kandinsky (H’Art, Amsterdam) – Ron Mueck (Voorlinden, Wassenaar) – Collectie Max Vorst (Beelden aan Zee, Scheveningen) – Hedendaagse baders (MORE, Gorssel) – Slaap (Kunsthal Kade, Amersfoort) – Unravel (Stedelijk, Amsterdam) – Radicale vrouwen (Museum Arnhem)