De Oekraïense geschiedenis is een verhaal vol strijd en onderdrukking. Museum de Fundatie toont de culturele geschiedenis van Oekraïne vanaf 1912 tot nu aan de hand van schilderijen, beelden en installaties. De oorlog in Oekraïne blijkt een voedingsbodem voor gelaagde en vernieuwende kunst.
Nu Oekraïne dagelijks onder vuur ligt, hebben veel musea in het land hun deuren gesloten. Kunstwerken liggen veilig opgeborgen in depots. Veel schilderijen zijn bovendien op reis. In Europa wordt op grote schaal kunst uit Oekraïne getoond om aandacht te vragen voor de geschiedenis en de cultuur van het land. Bovendien zijn de werken veiliger als ze niet in het oorlogsgebied blijven. Dit najaar zijn daarom tentoonstellingen met Oekraïense kunst te zien in Brussel en in Zwolle.
Kaleidoscope of (Hi)stories
De oorlog in Oekraïne is een belangrijk onderwerp in de museumzalen van Museum de Fundatie. Neem bijvoorbeeld vier levensgrootte schilderijen van burgers in soldatenhouding. De doeken van Lesia Khomenko confronteren de bezoeker met rauwe werkelijkheid. Dagelijks vechten honderdduizenden gewone burgers zij-aan-zij met getrainde soldaten voor de vrijheid van Oekraïne.
Museum de Fundatie toont 39 Oekraïense kunstenaars van 1912 tot nu. Pioniers van het modernisme als Oleksandr Archypenko en Oleksdandr Bohomazov hangen naast hedendaagse kunstenaars. Het verzet van de Oekraïense bevolking tegen overheersing en onderdrukking staat centraal. Het is helaas een verhaal van alle tijden. Een schilderij van Oksana Pavlenko over vrouwenprotesten uit de jaren 20 is door de oorlog in Oekraïne weer actueel.
Oude en nieuwe kunst
Hedendaagse Oekraïense kunst blijkt een vrouwenzaak. Misschien is het omdat de mannen massaal zijn opgeroepen om te vechten aan het front, maar de hedendaagse kunstenaars in de tentoonstelling zijn veelal vrouwen. Schitterend zijn de beelden die Maria Kulikovska maakte van ballistische zeep, dat normaal wordt gebruikt voor het testen van vuurwapens. Kulikovska modelleerde een vrouwenlichaam gevuld met bloemen van het materiaal. De bloem is een symbool van kwetsbaarheid in al het geweld.
Kaleidoscope of (Hi)stories is een rijke tentoonstelling, waar je steeds weer nieuwe verbanden in kan ontdekken. De tentoonstelling laat zien dat er een nieuwe wind is gaan waaien in Museum de Fundatie. Onder directeur Ralph Keuning zocht het museum naar tentoonstellingen met zoveel mogelijk publiek, met als gevolg exposities over rapper Sticks en zangers Nick en Simon. Maar na klachten over een onveilige werkomgeving is Keuning vertrokken. Onder leiding van de nieuwe directeur Beatrice von Bormann staat engagement centraal: actuele onderwerpen, inclusiviteit en maatschappelijke betekenis.
Engagement
In het kader van het Hanzejaar heeft Museum de Fundatie de Estse kunstenaar Kristina Norman uitgenodigd om het gedeelde Hanze-verleden van Nederland en Estland te onderzoeken. Norman past binnen het nieuwe geëngageerde beleid van Von Bormann. Haar werk is een ecologische statement tegen het gebruik van Ests hout in Nederlandse biomassacentrales. Maar de link met de Hanze is ondertussen ver te zoeken. Norman duikt wat jeugdfoto’s op van de Hanzedagen in Tallin en toont een vergelijking tussen de schepen van de Hanze en een snelwegennetwerk. Je zou iets meer creativiteit verwachten.
Ook de vernieuwde collectiepresentatie is niet helemaal geslaagd. Het doel om oude en nieuwe werken naast elkaar te laten zien, verzandt in een sorteer-opdracht: vrouwenportretten naast vrouwenportretten, bloemen naast bloemen. Dat is wel heel gemakzuchtig. Zo blijkt dat nieuwe engagement van Museum de Fundatie nog best even oefenen.
Tentoonstellingen in 2023:
Kees van Dongen (Singer, Laren) – Brave New World (Fundatie, Zwolle) – Vermeer (Rijksmuseum, Amsterdam) – Sofonisba Anguissola (Rijksmuseum Twenthe, Enschede) – Bentvueghels (Centraal Museum, Utrecht) – Rembrandts tijdgenoten (Hermitage, Amsterdam) – Primitieven (MORE, Gorssel) – Henry Moore (Beelden aan Zee, Scheveningen) – Jaren 20 (Kunsthalle, Bonn) – Hollandse Meesters (Arp Museum, Rolandseck) – Van Gogh in Auvers (Van Gogh, Amsterdam), Futurisme (Kröller-Müller, Otterlo) – Ode aan Antwerpen (Catharijneconvent, Utrecht) – Patricia Kaersenhout (Bonnefanten, Maastricht) – Made in Paris (Folkwang, Essen) – Middellandse Zee (Singer, Laren) – Soutine (K20, Düsseldorf) – Hilma af Klint (Kunstmuseum, Den Haag) – Ai Weiwei (Kunsthal, Rotterdam) – Anselm Kiefer (Voorlinden, Wassenaar) – Aan de Seine (Van Gogh, Amsterdam) – Mummieportretten (Allard Pierson, Amsterdam) – Familie Brueghel (Noordbrabants, Den Bosch) – Oekraïne (Fundatie, Zwolle) – Derde Rijk (Museum Arnhem) – Ellen Gallagher (Stedelijk, Amsterdam) – Dieric Bouts (Museum M, Leuven)
Oekraïne als staat heeft nooit bestaan, net als Estland. Oekraïne werd pas een staat na de ineenstorting van de Sovjet-Unie, en Estland in februari 1918.
Klopt niet. In 1918 werden de twee delen van Oekraïne samengevoegd tot een zelfstandige staat. Het westelijke deel was eerder onderdeel van ‘Oostenrijk-Hongarije’, het oostelijke deel van het tsaristische Rusland. In 1919 een menselijke keten om deze eenheid en soevereiniteit te vieren.
Door de inlijving bij de SovjetUnie is deze zelfstandigheid weer ongedaan gemaakt (eind december 1922).
Het Westen is de partij in de huidige oorlog die plaats neemt in Oekraïne. Zo’n aandacht van het Westen voor Oekraïne heeft weinig met Oekraïne of Oekraïens te maken. Er wordt heel veel van de huidige ellende gebruikt door het Westen in ideologische, propagandistische doeleinden. Ongepast. Heel jammer.
Dit is russische propaganda en volkomen onzin.