Wat was de beste tentoonstelling van 2025?

Welke tentoonstelling was in 2025 het beste? KunstVensters kijkt terug op een kunstjaar vol verrassingen, waarbij kleinere musea schitterden en grote blockbusters teleurstelden.

Traditioneel maakt KunstVensters in de laatste week van het jaar een terugblik op het kunstjaar. Welke tentoonstellingen waren favoriet? Wat viel op in de Nederlandse musea? In een jaar van politieke onrust en oorlog kan kunst misschien hoop of troost bieden.

Kunstjaar 2025: Durf en creativiteit

Voor veel musea was 2025 een spannend jaar. Veel musea hebben nog altijd niet dezelfde bezoekersaantallen als voor corona, maar tegelijk zijn kosten van energie en personeel enorm gestegen door de inflatie van de afgelopen jaren. Met minder budget moeten musea daarom tentoonstellingen organiseren, die interessant zijn en veel bezoekers trekken. Daarom programmeren musea tentoonstellingen vaak langer en werken ze vaker met de eigen collectie. In een museumlandschap waar minder geld is voor grote blockbusters, ontstaat ook ruimte voor hedendaagse kunstenaars.

Bij het samenstellen van de eindejaarslijst van 2025 valt de terugkeer van de groepstentoonstelling. Met groot succes werden exposities georganiseerd over thema’s als rouw (Stedelijk Museum Schiedam, te zien t/m 1 maart), moederschap (Centraal Museum Utrecht) en erotiek (Limburgs Museum Venlo). Deze geslaagde tentoonstellingen met hoge beoordeling laten zien dat een goede tentoonstelling niet alleen afhangt van geld of beroemde kunstenaars, maar vooral van context en een duidelijk verhaal.

Ook de uitgebreide randprogramma’s rond tentoonstellingen, zoals bijvoorbeeld de activiteiten in Zwolle rondom Terug bij Ter Borch (Museum de Fundatie, te zien t/m 1 februari) of de verhalenwedstrijd en het kinderprogramma bij Jacob Lawrence (Kunsthal Kade, te zien t/m 4 januari), trekken een nieuwe publiek naar het museum. Veel musea organiseren daarom tegenwoordig maandelijks een avondopening voor een jong publiek. Het toont dat musea met meer lef en creativiteit durven te programmeren.

Blockbusters vallen tegen

Opvallend genoeg hebben de grote blockbusters van 2025 de lijst van toptentoonstelling niet gehaald. Anselm Kiefer in het Stedelijk Museum en het Van Gogh Museum, de Leiden Collectie in H’Art museum en de Mannen van Michelangelo in het Teylers Museum (te zien t/m 25 januari) trokken bezoekers met een grote naam, maar wisten onvoldoende te verrassen. Sommige musea lijken kwaliteit überhaupt minder belangrijk te vinden dan bezoekersaantallen met de 11-maanden (!) durende tentoonstelling over toetjes in Kunstmuseum Den Haag als triest dieptepunt. Helaas lijken dit soort tentoonstellingen ‘Kunst’museum Den Haag steeds verder over te nemen.

Opvallend genoeg lijken vooral de kleinere musea de focus op kwaliteit te behouden. Lichtpuntjes hierin is de kleine Kunsthal Kade, die met Mona Hatoum en Jacob Lawrence twee van de meeste interessante tentoonstellingen van 2025 in huis had. Ook het Stedelijk Museum Schiedam en Museum Arnhem wisten met beperkte budgetten steevast goede tentoonstellingen te programmeren, zoals de exposities over Jan Mankes, het Surrealisme en rouw. Een voorzichtige blik op het programma van 2026 laat zien dat ook komend jaar mooi tentoonstellingen zien: Yves Klein in Stedelijk Museum Schiedam en een groepstentoonstelling over het naakt in de kunst in Museum Arnhem.

Wat waren de beste tentoonstellingen van 2025?

5. Nieuw Parijs: Van Monet tot Morisot

Wat begon met een poging om drie schilderijen van Monet bij elkaar te krijgen, mondde uit in een interessant verhaal over de modernisering van Parijs met veel fotografie. Kunstmuseum Den Haag werkte voor de expositie samen met de Staatliche Museen in Berlijn en kon zo topwerken van Monet, Morisot en Caillebotte naar Den Haag halen. Curator Frouke van Dijke liet zien hoe de modernisering van Parijs hand in hand ging met slechte werkomstandigheden, armoede en gedwongen uitzettingen. Vooral de foto’s van Charles Marville maakten hierbij indruk.

➡️ Lees de recensie van deze tentoonstelling terug

4. Artus Quellinus

Hoe stel je een gebouw tentoon met meer dan vijftienhonderd beelden? Tentoonstellingsmakers van het Rijksmuseum en het Paleis op de Dam wisten met zorgvuldig gekozen sculpturen en een slimme uitlichting van het Paleis op de Dam de werkwijze van de vergeten Vlaamse beeldhouwer Artus Quellinus te laten zien. Voor veel bezoekers was deze kennismaking van de succesvolle kunstenaar toch een feest van herkenning: ze gingen het paleis waar ze dagelijks langskwamen met andere ogen bekijken.

➡️ Lees de recensie van deze tentoonstelling terug

3. When we see us

De grote overzichtstentoonstelling van figuratieve kunst uit de Afrikaanse diaspora in BOZAR was een prettige afwisseling tussen beroemde en minder bekende kunstenaars. De enorme hoeveelheid werken (250+) zorgde voor een afwisselend perspectief en de mogelijkheid om verschillende gebieden van het Afrikaanse continent uit te lichten. Het grootste deel van de tentoonstelling was afkomstig uit Zeitz MOCAA in Kaaptstad, Zuid-Afrika. De Afrikaanse werken laten zien welk gat er in het verzamelbeleid van veel hedendaagse kunst musea zit, waarin deze kunstenaars ondervertegenwoordigd zijn.

➡️ Lees de recensie van deze tentoonstelling terug

2. Jacob Lawrence

De Afro-Amerikaanse kunstenaar Jacob Lawrence behoort tot de meest beroemde kunstenaars van de Verenigde Staten en toch kent in Nederland vrijwel niemand zijn werk. Kunsthal Kade bracht hier dit najaar verandering in met een overzichtstentoonstelling van zijn werk. Alle belangrijke series, waaronder de beroemde Migration Series, waren aanwezig in Amersfoort. De kracht van de tentoonstelling zat hem in de uitgebreide context die geboden werd bij de werken, zodat typisch Amerikaanse onderwerpen ook voor een Nederlands pubiek begrijpelijk werden. Wie Jacob Lawrence nog wil zien, moet snel zijn: de expositie sluit op 4 januari.

➡️ Lees de recensie van deze tentoonstelling terug

1. Good mom / bad mom

Sommige tentoonstellingen zou je eigenlijk meerdere keren moeten bezoeken om de volledige betekenis van de werken te kunnen bevatten. Good mom / bad mom in het Centraal Museum was er zo een. In ruim 140 werken gaf het museum afwisselende perspectieven op het moederschap. Curatoren Heske ten Cate en Laurie Cluitmans raakten de perfecte balans tussen het geven van uitleg en context, zonder dat je steeds ellenlange teksten moest lezen. Binnen de tentoonstelling was bovendien veel ruimte voor hedendaagse Nederlandse kunstenaars. Good mom / bad mom was daarom interessant op meerdere vlakken: het liet bezoekers nadenken over moederschap, het was een kennismaking met minder bekende kunstenaars, maar het was vooral een expositie om te genieten van de afwisselende kunstwerken in diverse materialen en stijlen. Een tentoonstelling die nog weken in het hoofd zat dus.

➡️ Lees de recensie van deze tentoonstelling terug

Een terugblik op KunstVensters in 2025

Voor KunstVensters was 2025 een jaar met meerdere gezichten. Ik zag steeds meer kunstliefhebbers zich inschrijven voor KunstVensters nieuwsbrief. Ook kreeg ik weer veel lieve reacties van lezers. Heel veel dank hiervoor. Ik steek veel tijd in deze website naast een fulltime baan en het is altijd leuk om te horen dat dit gewaardeerd wordt.

Helaas moest ik ook weer artikelen offline te halen om de kosten voor beeldrechten beter onder controle te krijgen. Voor de komende jaren ben ik met stichting Pictoright gelukkig tot een overeenkomst gekomen, waarmee ik de website voor de komende jaren in de huidige vorm kan doorzetten. Hiervoor zijn wel nog steeds adverteerders nodig. Wilt u adverteren op KunstVensters en bijdragen aan het voortbestaan de website? Neem snel contact op!

Afgelopen jaar merkte ik ook de opkomst van AI. Zoekmachines zoals Google geven tegenwoordig het antwoord op zoekvragen als AI-gegenereerde tekst bovenaan de pagina. Steeds meer mensen klikken daardoor niet meer door naar de zoekresultaten. Daarnaast gebruiken meer mensen ChatGPT of andere AI tools, die überhaupt nauwelijks bronnen vermelden. Deze AI tools gebruiken dus wel informatie van KunstVensters en andere websites, maar dragen niet bij aan bezoekers of kosten. Hierdoor is het aantal bezoekers afgelopen jaar met zo’n 30-40% gedaald. Het wordt de komende jaren daarom spannend of KunstVensters voldoende lezers kan vasthouden, als zoekmachines steeds minder doorverwijzen. De nieuwsbrief wordt voor KunstVensters daarom steeds belangrijker. Nog geen lid? Schrijf u dan snel in en blijf wekelijks op de hoogte van nieuwe tentoonstellingen, tv programma’s en artikelen!

Wat waren de meest gelezen artikelen van 2025?

1. Wat is het lot van de Gezonken Meesters uit de Vrouw Maria?
   In de diepe wateren van de Oostzee bevindt zich een scheepswrak met schilderijen van Gerard Dou, Philips Wouwerman en Paulus Potter. Hoe zijn deze gezonken meesters daar terecht gekomen?
2. Wat is het Kubisme?
   Pablo Picasso en Georges Braque vernieuwden rond 1910 de schilderkunst. Ze schilderden objecten opgebouwd uit geometrische vormen. 
3. De Sixtijnse kapel: Hoogtepunt van de Renaissance
   Wanneer je de Sixtijnse kapel binnenwandelt, kijk je onvermijdelijk omhoog. Herken jij alle Bijbelse verwijzingen in de fresco van Michelangelo Buonarotti?
4. de Kalender van de Gebroeders van Lymborch
   Afgelopen jaar waren de kalenderbladen van de Très Riches Heures du duc de Berry drie maanden lang te zien in Frankrijk. Wat maakt dit getijdenboek zo bijzonder?
5. Gekleurde dieren: De symbolische kunst van Franz Marc
   De Duitse expressionist Franz Marc schilderde dieren in felle kleuren. In aanloop naar de Eerste Wereldoorlog werden zijn schilderijen steeds heftiger. 

Wat was jouw favoriete tentoonstelling van afgelopen jaar?

🏛️ Ik ben benieuwd wat jouw favoriete tentoonstelling van afgelopen jaar was! Deel je ervaringen in de reacties hieronder!

📧 Mis ook komend jaar geen enkele tentoonstelling: Schrijf je in voor de KunstVensters nieuwsbrief en ontvang wekelijks de beste kunsttips in je mailbox.
Op 1 januari publiceer ik mijn jaaroverzicht met 35 tips voor komend jaar!