De geboorte van Maria staat nergens in de Bijbel vermeld, toch is het één van de meest favoriete thema’s in de christelijke schilderkunst. Op 8 september viert de katholieke kerk de geboorte van de maagd Maria.
Anna en Joachim waren tot hun grote verdriet lang kinderloos gebleven. Joachim trok zich 40 dagen terug in de woestijn om te vasten en zich aan god te wijden. Hun gebeden werden verhoord en een engel verscheen aan Anna en Joachim om de geboorte van een kind aan te kondigen. Volgens het proto-evangelie van Jacobus is het een wonder dat Anna op deze hoge leeftijd nog een kind krijgt. Het verhaal toont veel overeenkomsten met de Geboorte van Johannes de Doper.
In het proto-evangelie staat niet beschreven waar de geboorte van Maria plaatsvond. De Duitse kunstenaar Albrecht Altdorfer koos ervoor om de geboorte van Maria te schilderen in een pompeuze kathedraal. Het grootste deel van het doek wordt ingenomen door de architectonisch details en feestvierende engelen. Slechts onderin zien we de geboorte van Maria. Natuurlijk zal Maria niet echt in de kerk zijn geboren. Maar door de geboorte van Maria in een kerk te tonen, zet hij Maria symbolisch gelijk aan de kerk. Maria wordt gezien als kerk-moeder.
Hoofdpersonen
Helemaal linksonder in het schilderij ligt Anna in bed. Ze is net bevallen van Maria, die ondertussen is meegenomen door een verzorgster. Joachim komt aangelopen in een rode mantel. Hij draagt een pakket met kleren onder zijn arm. Joachim is beschermheilige van de kleermakers. Opvallend is het vele gebruik van de kleur rood in het schilderij, terwijl juist vaak de kleuren wit en blauw worden gebruikt voor Maria.
Ver boven de hoofdpersoon uit zweven de engelen in een kring rondom de pilaren van de kerk. De engelen vieren de geboorte van Maria. In het midden spreidt een engel wierook uit over het bed can Anna. Wierook staat in de katholieke kerk symbool voor het opstijgende gebed en wordt gebruikt als een reukoffer voor God. Opnieuw wordt zo de verbondenheid van Maria met god benadrukt.
Albrecht Altdorfer – de Geboorte van Maria (Anna, de Verzorgster met Maria, Joachim)
Achtergrond
Altdorfer heeft in het schilderij bijzonder veel aandacht voor de architectuur van de kerk. Hij gebruikt Gothische smalle ramen, met Romaanse boogstructuren en schelpenplafond die in een Renaissance-stijl zijn. Altdorfer gebruikte vaker verschillende architectuurstijlen in zijn werk door elkaar.
In de jeugd van Maria speelt de tempel een belangrijke rol. Een belangrijk verhaal is dat Anna en Joachym Maria op driejarige leeftijd meenemen naar de tempel om god te danken voor haar geboorte. Bovendien wordt Maria in de tempel onderwezen, wat een belangrijke voorbereiding is voor haar rol als kerkmoeder. Altdorfer plaatst de geboorte van Maria daarom een ‘moderne tempel’: de kerk.
Volg de kunstbijbel!
Kerkelijk jaar
Geboorte van Jezus (25 december) – de Kindermoord in Bethlehem (28 december) – de Besnijdenis van Jezus (3 januari) – Driekoningen (6 januari) – de Doop van Jezus (zondag na Drie Koningen) – het Huwelijk te Kana (tweede zondag na Drie Koningen) – de Presentatie in de Tempel (2 februari) – de Vlucht naar Egypte (17 februari) – Wonderen van Jezus – Annunciatie (25 maart) – de Visitatie (31 mei) – Geboorte van Johannes de Doper (24 juni) – Herrijzenis van Lazarus (29 juli) – de Transfiguratie (6 augustus) – Maria-Hemelvaart (15 augustus) – Kroning van Maria (22 augustus) – Onthoofding van Johannes de Doper (29 augustus) – Geboorte van Maria (8 september) – Allerheiligen (1 november) – Allerzielen (2 november) – Presentatie van Maria in de Tempel (21 november) – Christus Koning (laatste zondag van het kerkelijke jaar) – Onbevlekte Ontvangenis (8 december) – het Laatste Oordeel
Paascyclus
Palmpasen – de Tempelreiniging – het Laatste Avondmaal – Jezus op de Olijfberg – de Kruisweg – de Kruisiging – de Kruisafneming – de Wederopstanding – Noli me tangere – de Ongelovige Thomas – Hemelvaart – Pinksteren – Heilige Drie-Eenheid