Schilderde Salvador Dali het Laatste Avondmaal?

Vandaag is het Witte Donderdag, de dag van het laatste avondmaal, de dag dat Jezus werd gearresteerd. Het laatste avondmaal is een belangrijk thema in de christelijke kunst. In een surrealistisch schilderij verbindt Salvador Dali het laatste avondmaal met het sacrament van de heilige communie!

Op Witte Donderdag riep Jezus zijn apostelen samen voor een maaltijd. Tijdens dit laatste avondmaal voorspelt hij dat verraden zal worden door één van hen. Bovendien deelt hij samen met de apostelen een brood, dat symbool staat voor zijn lichaam. Vervolgens deelt met zijn 12 discipelen een beker wijn. ‘Neem deze wijn, want dit is mijn bloed.’ Wie eet en drinkt wordt als het ware doordrongen van het ware geloof dat Jezus verspreidt. Het Laatste Avondmaal bekrachtigt zo het verbond van de apostelen met God.

‘Neem dit brood, en eet hiervan want dit is mijn lichaam’.

Matteüs 26:26

Laatste avondmaal

Op het eerste gezicht is dit schilderij van Dali een afbeelding van het laatste avondmaal volgens de klassieke iconografie. Er wordt een lange tafel getoond waaraan Jezus in het midden zit. Om hem heen zitten de twaalf apostelen en op de tafel staan het brood en de wijn. In het schilderij van Dali zijn de apostelen samen in gebed en niet afzonderlijk herkenbaar. Jezus wijst naar boven waar we zijn lichaam zien waarin hij zijn armen spreid alsof hij aan het kruis hangt. Dit verwijst naar de kruisiging die een dag na het laatste avondmaal zal plaatsvinden. Op de achtergrond is een soort hemels landschap te zien met veel licht. De surrealistische compositie van Dali brengt zo laatste avondmaal, kruisiging en hemelvaart samen in hetzelfde schilderij.

De compositie van het schilderij was volgens Dali gebaseerd op het getal twaalf: “twaalf uren van de dag – twaalf maanden van het jaar – de twaalf vijfhoeken van de dodecaëder – twaalf tekens van de dierenriem rond de zon – de twaalf apostelen rond Christus”. Daarom schilderde hij op de achtergrond een geometrische vijfhoek met twaalf vlakken.

Sacrament

Maar zitten we wel echt naar een afbeelding te kijken van het laatste avondmaal? Zijn de mannen aan tafel wel echt de apostelen? Kunsthistorici zijn het er steeds meer over eens dat het surrealistische schilderij van Dali geen afbeelding is van het laatste avondmaal, maar van het sacrament van de heilige communie. Sacramenten zijn handelingen binnen het geloof die direct terug gaan op het leven van Jezus. De heilige communie is het sacrament dat verwijst naar het laatste avondmaal. Iedere eucharistieviering in de kerk wordt opnieuw wijn en brood gedeeld (in de vorm van een hostie).

Volgens deze interpretatie schilderde Dali dus een groep gelovigen die ter communie gaat. De Christusfiguur wijst naar de hemel om aan te geven dat hij al niet meer op aarde is. Het lichaam van Christus is alleen symbolisch aanwezig in de vorm van het brood op tafel. Daarom is zijn gekruisigde lichaam ook licht transparant afgebeeld. Hierdoor is het schilderij geen historische afbeelding van het laatste avondmaal, maar een werk over de gelovige van nu!

Volg de Kunstbijbel!