Met Pasen vieren we de herrijzenis van Jezus, die niet in de Bijbel staat beschreven

Met Pasen vieren we dat Jezus is opgestaan uit de dood. Het is het belangrijkste feest van de katholieke kerk. Toch staat de herrijzenis van Jezus in de Bijbel nergens beschreven. Kunstenaars maakten daarom hun eigen voorstelling van de wederopstanding van Jezus!

In de Bijbel staat de wederopstanding van Jezus nergens beschreven. Volgens de bijbelverhalen gaat Maria Magdalena met enkele andere vrouwen enkele dagen na zijn dood naar het graf van Jezus. Ze zien dat de grafsteen is weggerold en treffen de tombe leeg aan. Een engel verschijnt aan hen en vertelt dat Jezus is opgestaan. Daarna volgen alleen beschrijvingen van de verschijningen van Jezus aan Maria Magdalena en de apostelen.

Jezus is niet hier, want hij is opgestaan. Kijk maar, daar lag hij. Vertel de discipelen dat hij is opgestaan en dat jullie hem in Galilea zullen zien.

Matteüs 28:5–7

Peter Paul Rubens

Drukkersechtpaar Jan Moretus en Martina Plantin gaven Peter Paul Rubens de opdracht om een schilderij van de Wederopstanding te maken. Het drieluik hing in een kapel in de Onze Lieve Vrouwe Kathedraal van Antwerpen. Johannes de Doper en de heilige Martina waren de patroonheiligen van het echtpaar. Zij staan daarom afgebeeld op de zijpanelen. Johannes de Doper is te herkennen aan de vacht waarin hij is gekleed en het zwaard aan zijn voeten dat verwijst naar zijn onthoofding. Martina draagt een martelaarspalm als verwijzing naar haar dood.

De Wederopstanding van Jezus is vaak gebruikt als thema voor een herdenkingsmonument. De herrijzenis verwijst dan naar het eeuwige leven na de dood in de hemel. Omdat de Wederopstanding niet in de Bijbel staat beschreven, had Peter Paul Rubens veel vrijheid om zijn eigen compositie te maken. In de vroege christelijke kunst werd het tafereel altijd getoond met een sarcofaag, waaruit Jezus opstaat. Rubens is één van de eersten die kiest voor een grot en geen grafsteen.

Pasen: de Wederopstanding

De wederopstanding van Jezus is een symbool van zijn onsterfelijkheid. Met pasen vieren we dus eigenlijk dat Jezus de zoon van God is en dat het geloof in Jezus en God voor eeuwig is. Het is daarmee een belangrijke symbolische gebeurtenis binnen de kerkleer. In het barokschilderij van Rubens stapt Jezus als een soort superheld uit zijn graf. De wonden van de kruisiging zijn al grotendeels geheeld en nog nauwelijks zichtbaar.

In het schilderij van Rubens is het hoofd van Jezus omgeven met licht. Het zorgt voor veel contrast in het schilderij. Het hemelse licht staat tegenover het donkere van de aarde. Mensen beschermen hun hoofd tegen het felle licht dat van Jezus’ lichaam afkomt. Vanaf dit moment hoeft niemand meer te twijfelen aan zijn goddelijkheid.

Symboliek

In het triptiek over de wederopstanding gebruikt Rubens meerdere symbolische verwijzingen. Zo heeft Jezus een palmtak en een rode banier in zijn handen. Beide zijn symbolen van zijn overwinning op de dood. In de wolken schilderde Rubens licht en meerdere gezichtjes. Het is een verwijzing naar de hemel van waaruit Jezus juist is teruggekomen.

Peter Paul Rubens schilderde de wederopstanding van Jezus meerdere keren. Vaak gebruikt hij dezelfde elementen toepassen. In de schilderijen zitten soldaten om de tombe. Ze moesten het graf van Jezus bewaken. Ze worden verschrikt wakker en kijken bang om zich heen. Ook de engelen in de hemel gebruikte Rubens in meerdere werken. Rubens gaf zo vorm aan de iconografie van de wederopstanding van Jezus, zonder dat hij een Bijbelse bron had.

Zalig Pasen!

Volg de kunstbijbel!