Ary Scheffer was de favoriete kunstenaar van de Franse koning Lodewijk-Filips. Hij maakte grote historiestukken en doeken met religieuze onderwerpen. Maar het liefst schilderde hij de verhalen uit de boeken van Dante, Shakespeare en Goethe.
Ary Scheffer werd geboren in Dordrecht, maar verhuisde op 16 jarige leeftijd naar Parijs om te studeren aan de École des Beaux-Arts als leerling van Pierre-Narcisse Guérin. Hij exposeerde al op jonge leeftijd op de salon en behoorde tot de favoriete kunstenaars van de Franse koning Lodewijk-Filips. Hij gaf zelfs tekenles aan de kinderen van de koning!
Boeken
Historiekunst had het hoogste aanzien op de salon. In de vroege jaren exposeerde Ary Scheffer daarom voornamelijk geschiedkundige onderwerpen, zoals de aanval op de christelijke minderheid in Albanië (de Soulioten) door de Ottomaanse machthebber Ali Pasha. Op de salon van 1829 toonde Scheffer de onderdrukte vrouwen, volgens de principes van de Romantiek waarin heftige emoties centraal stonden.
Maar nadat Scheffer zijn nam had gevestigd, durfde hij steeds meer zijn eigen onderwerpen te kiezen. Hij was een liefhebber van de literatuur van Goethe, Dante, Lord Byron, Shakespeare en Schiller. Hij schilderde daarom tientallen schilderijen gebaseerd op literaire werken.
Goethe
Ary Scheffer maakt een hele serie schilderijen over Faust van de Duitse schrijver Goethe. In het boek laat Faust, een professor op zoek naar kennis, zich verleiden tot een pact met de duivel. In het verhaal verandert de duivel hem in een aantrekkelijke man. De duivel laat de jonge Gretchen (vaak vertaald als Grietje in het Nederlands en Margarete in het Frans) verliefd op Faust worden.
In Scheffers schilderijen staat Margarete vaak centraal. Hij benadrukt haar puurheid door haar lichter te maken in een donkere omgeving. Vaak zien we Faust op de achtergrond naar haar kijken. Scheffer wordt gezien als een schilder uit de Romantiek, vanwege de thematiek en dramatiek in zijn werk. Maar de geïdealiseerde weergave van Margarete en de symmetrie in sommige schilderijen laten zien dat Scheffer ook putte uit het classicisme. Net als Goethe deed in zijn Faust, vermengt Scheffer romantiek en classicisme.
Dante
Scheffers beroemdste schilderij is ‘Francesca da Rimini en Paolo Malatesta aanschouwd door Dante en Vergilius’. Het werk is gebaseerd op de Goddelijke Komedie van Dante. In dit boek ontmoet Dante hen in de tweede cirkel van de hel, waar de overspeligen zitten. Francesca ging namelijk vreemd met Paolo, de broer van haar man, nadat ze met een list in het huwelijk gelokt was (lees hier meer over Dante’s Goddelijke Komedie).
In de Dante-schilderijen van Ary Scheffer gebruikt hij opnieuw sterk licht-donker symboliek om het verschil tussen goed en kwaad te laten zien. Het donkere schilderij over Francesca en Paolo speelt zich af in de hel, terwijl het schilderij over Dante’s ontmoeting met Beatrice in de hemel speelt. In dit tweede schilderij is het licht helder blauw en overvloedig.
Shakespeare
Naast Goethe en Dante las Ary Scheffer ook graag Engelse literatuur. Zo zijn er verschillende schilderijen en tekeningen bekend, die hij baseerde op het werk van Shakespeare en Lord Byron. Scheffer was een graag geziene gast in de Franse society. Hierdoor kreeg hij veel opdrachten om portretten te maken van rijken en beroemdheden. Het gaf hem de mogelijkheid om de schrijvers die hij waardeerde ook zelf te ontmoeten. Zo maakte hij bijvoorbeeld een portret van Charles Dickens. Scheffers liefde voor kunst, muziek en literatuur leverde zo ook werk op!
De Canon van de Nederlandse Kunst is compleet. KunstVensters selecteert deze maand daarom kunstenaars, die net buiten de canon zijn gevallen (zie ook Pieter Bruegel, Kees van Dongen en Willem de Kooning). Ary Scheffer is geboren in Dordrecht, maar werkte vrijwel zijn hele leven in Frankrijk. Hij werd ook Frans staatsburger en hangt in het Louvre op afdeling Franse schilderkunst. Daarom is hij niet opgenomen in de Canon van de Nederlandse Kunst.
Meer artikelen uit de Canon van de Nederlandse Kunst:
Ferdi Tajiri: Flowerpower-kunst van pluche
Was Pieter Bruegel de meester van het boerenleven?
Willem van de Velde: Specialist tussen specialisten
Jan-Baptist Xavery: Beeldhouwer aan het Hof
Sir Lawrence Alma Tadema: Van Friesland naar Hollywood
Thérèse Schwartze: Societyschilder van de Koningin
Vincent van Gogh: Een leven tussen licht en donker
Eva Besnyö haalt de kwetsbaren uit de schaduw
Karel van Mander: Schilder en schrijver die de Renaissance naar Haarlem bracht
Judith Leyster: Pionier van de Genrekunst
Jan Sluijters: Kleurrijke modernist altijd op zoek naar het nieuwe!
Gerard van Honthorst bracht Caravaggio naar de Nederlanden
Charley Toorop: Portret van het Leven
Jan Steen: Rasverteller en humorist!
