In het Sevilla van de 17e eeuw brachten houtsnijders religieuze beelden tot leven dankzij levensechte beschilderingen. Hier ontwikkelde Luisa Roldán haar karakteristieke stijl, waarin zij emotionele expressiviteit wist te combineren met verfijnde technische uitvoering. Haar vernieuwende aanpak met terracotta bracht haar een functie aan het Spaanse hof.
Nergens wordt de paasweek zo uitbundig gevierd als in Sevilla. In de ‘Semana Santa’ organiseren christelijke broederschappen dagelijks optochten door de stad om het lijden van Jezus te herdenken. De gelovigen dragen houten beelden van Jezus en Maria door de straten van de stad naar de kathedraal. In de Middeleeuwen waren veel mensen ongeletterd. De optochten zorgden ervoor dat zij de verhalen uit de Bijbel leerden kennen.
Luisa Roldán
In 1652 werd in Sevilla Luisa Roldán geboren als dochter van een lokale houtsnijder. Als jong meisje raakte Luisa betoverd door de jaarlijkse optochten door de stad. In het atelier van haar vader leerde ze zelf ook beeldhouwen. Ze ontmoette hier Luis Antonio de los Arcos, een andere leerling van haar vader, en raakte verliefd. Op 19-jarige leeftijd trouwde het jonge koppel en daarna startten ze hun eigen atelier.
In veel kunstenaarsfamilies werden vrouwen vooral belast met ondersteunende klusjes, maar dat gold niet voor huize De los Arcos-Roldán. Luisa was de belangrijkste beeldhouwer van het atelier en haar man werkte vooral aan de beschilderingen van de beelden. In de eerste jaren richtte het atelier zich vooral op heiligenbeelden voor in kerken of voor de jaarlijkse parades tijdens de Semana Santa. Roldán gebruikte de laatste trends uit de barokkunst en legde in haar beelden veel nadruk op dramatiek en emoties.
Roldáns eerste gedocumenteerde werk is een “Ecce Homo” voor het karmelietenklooster van Cádiz, nu te zien in de kathedraal van Cádiz. Dankzij het succes van het beeld kreeg ze van de kathedraal van Cádiz de opdracht om verschillende beelden te maken voor de Heilige Week. Een van de beelden uit deze periode, “La Dolorosa de la Soledad” uit het klooster van Puerto Real, wordt nog jaarlijks door de straten gedragen (zie bovenstaande video).
Privé-devotie
Later richtte Roldán zich meer op beeldhouwwerken die gebruikt werden voor privé-devotie. Naast hout werkte ze voor deze kleinere beelden ook in terracotta. Hiermee kon ze een ongekend detail bereiken. In een beeld van de vervoering van Maria Magdalena, zien we haar uitgemergeld in de handen van een engel op een rots liggen. Aan de voet van de rots zien we een konijn, symbool van wedergeboorte, en een schedel als verwijzing naar de tijdelijkheid van het aardse bestaan.
In 1701 schonk ze een klein terracotta beeld van de Graflegging aan de pas geïnstalleerde koning Filips V van Spanje. De zes figuren rondom het lichaam van Christus laten de verschillende emoties zien van de nabestaanden: woede, ongeloof, verdriet maar ook liefde en medeleven. De wijze waarop Roldán deze verschillende emoties in dit kleine detail uitbeeldde, maakt haar een unieke beeldhouwer in de barok.
Beeldhouwer aan het hof
Na de gift van de Graflegging benoemde koning Filips V haar tot hofbeeldhouwer. Eerder werkte ze al als “escultora de cámara” voor koning Karel II. In deze functie maakte ze een beeld van aartsengel Michaël en zijn strijd met de duivel. Als een overwinnaar staat hij in militair tenue bovenop het naakte lichaam van de duivel. De ronde vormen van de vleugels steken af tegen de puntige vleugels van de geboeide satan. Het beeld wordt tegenwoordig gezien als een hoogtepunt uit het oeuvre van Roldán.
Hoewel de hofpositie haar veel eer bezorgde, was haar inkomen bescheiden. Ze bleef grotendeels afhankelijk van opdrachten en giften van de koning. Haar armoedige situatie zorgde ervoor dat twee van haar zeven kinderen omkwamen door ondervoeding. Zelf werd Luisa Roldán 53 jaar oud. Ze overleed in 1706 in grote armoede. Maar haar roem was groot. In 1706, precies op de dag van haar overlijden, werd Roldán door Accademia di San Luca in Rome onderscheiden met de titel Accademica di Merito vanwege haar belangrijke verdiensten.
Barok
Lees ook andere artikelen over de barok:
