Alexander Hugo Bakker Korff schilderde oude vrijsters in Hollandse interieurs. Zijn humoristische schilderijen drijven de spot met de vergane glorie van de Nederlandse aristocratie. Tweehonderd jaar na zijn geboorte brengt Museum Paul Tetar van Elven deze vergeten meester opnieuw onder de aandacht.
Eind vorig jaar was in het Van Gogh Museum een grote tentoonstelling te zien met impressionistische werken uit Nederlandse kunstcollecties. Wat bleek? In Nederland is bijzonder weinig impressionistische kunst verzameld. Wat Zaanse schilderijen van Monet, een boeketje Morisot en wat bootjes van Manet, de schilderijen tonen de behouden kant van het impressionisme. Opvallend vaak waren de werken bovendien pas de laatste 50 jaar aangekocht. Blijkbaar was er eind 19e eeuw in Nederland weinig interesse in de moderne schilderkunst.
Het roept de vraag op waar de Nederlandse kunstliefhebber eind 19e eeuw dan wel in geïnteresseerd was. Voor het antwoord op deze vraag moet je op zoek naar een groep grotendeels vergeten kunstenaars, die in de traditie van de 17e eeuwse kunstenaars werkten. Ze schilderden kleine genrestukken in de stijl van Pieter de Hoogh en Johannes Vermeer. De meest humoristische kunstenaar onder de 19e eeuwse genrekunstenaars, Alexander Hugo Bakker Korff, is dit voorjaar te zien in Museum Paul Tetar van Elven.
Alexander Hugo Bakker Korff
Alexander Hugo Bakker Korff was opgeleid in het atelier van Cornelis Kruseman, voordat hij ging studeren aan de Kunstacademies van Den Haag en Antwerpen. In België kreeg hij les van Gustaaf Wappers en leerde hij Bijbelse taferelen schilderen in de stijl van de Romantiek. Maar eenmaal terug in Nederland specialiseerde Bakker Korff zich in burgerlijke genretaferelen met een humoristische ondertoon. Onder liefhebbers kwamen de kleine schilderijen bekend te staan als “Bakker Korffjes”.
In de schilderijen spelen ‘oude vrijsters’ een hoofdrol. Bakker Korff drijft de spot met oude aristocratische families, waarin een strenge huwelijkspolitiek heerste om het geld binnen de familie te houden. Ongetrouwde vrouwen, die niet op tijd een man vonden of wiens man vroegtijdig overleed, bleven vaak de rest van hun leven single. Bakker Korff spotte met hun uiterlijk vertoon, ouderwetse jurken en overdadige salons, dat hun eenzame bestaan moest verbergen.
Miniatuurportretten
De inspiratie voor de oude vrijsters vond hij thuis. De schilder had vier ongehuwde zussen en trouwde zelf ook niet. Hij bleef met zijn moeder en zussen onder een dak wonen. Hoewel hij de schilderijen maakte tussen 1860 en 1880 komen de jurken in de schilderijen van Bakker Korff uit de 18e eeuw. Het is alsof de oude vrijsters in hun jeugd zijn blijven hangen en nog steeds hopen op een mooie man. Ook de meubels in de schilderijen zijn vaak al ouder. Zo is de klok in de Tantes op reis onmiskenbaar in Empirestijl, die begin 19e eeuw populair was.
In de 18e en 19e eeuw werd Gerard Dou – en niet Rembrandt of Vermeer – gezien als de belangrijkste kunstenaar van de 17e eeuw, vanwege zijn fijne, bijna onzichtbare, penseelstreek. Met het kleine formaat van zijn schilderijen en zijn fijne penseelstreek imiteert Bakker Korff de Leidse fijnschilder. Vooral de portretjes van een enkel persoon, zoals Bij de haard, doen denken aan de 17e eeuwse meester.
Museum Paul Tetar van Elven
Alexander Hugo Bakker Korff was een levenslange vriend van Paul Tetar van Elven. Ze ontmoetten elkaar op de Haagse academie, maar bleven tot lang na hun studietijd contact houden. In brieven schreven ze over kunst, familie en belevenissen. Het voormalige woonhuis van Tetar van Elven in Delft is tegenwoordig een museum. Vanwege de 200e geboortedag van Bakker Korff is hier nu een tentoonstelling te zien met zijn werk. Daarnaast heeft Museum de Lakenhal in Leiden de zaal gewijd aan Bakker Korff opnieuw ingericht. Genoeg mogelijkheden dus om kennis te maken met de vergeten “Bakker Korffjes”!
Bedankt voor de info. Naar deze tentoonstelling ga ik zeker heen.