In september 1830 brak een opstand uit in België! De bevolking wilde onafhankelijk worden van Nederland na het moeizame bewind van Koning Willem I. Gustaaf Wappers schilderde de onafhankelijkheidsstrijd, maar nam het niet zo nauw met de waarheid…
Nadat Napoleon zijn Waterloo had gevonden in 1815, werd bij de vredesbesprekingen besloten om in Nederland en België te herenigen. Er ontstond zo een bufferstaat tegen de Franse expansiezucht. Willem Frederik Prins van Oranje-Nassau regeerde als koning Willem I over het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. De regering wisselde tussen Den Haag en Brussel.
Op de tekentafel leek dit een mooie oplossing voor de Nederlanden, maar in de praktijk bleken de verschillen tussen noord en duid groot. Het katholieke zuiden was niet blij met de dominantie van het protestantisme in het Noorden. Bovendien had de Noord-Nederlandse koning Willem I te weinig oog voor de belangen van de Belgen. Veel topfuncties in het leger en de regering kwamen bij Nederlanders terecht en het Nederlands werd ingevoerd ten faveure van het Frans. Hierdoor groeide de onvrede in België.
Gustaaf Wappers
In juli 1830 brak in Frankrijk de revolutie uit. Koning Karel X werd binnen drie dagen afgezet ten faveure van Louis-Philippe. In België keek men vol bewondering naar de Zuiderburen. De Franse revolutie stimuleerde de oppositie in eigen land om ook in actie te komen. In September 1830 brak ook in België de revolutie uit. Gustaaf Wappers vereeuwigde de revolutie op zijn schilderij ‘Tafereel van de Septemberdagen 1830 op de Grote Markt te Brussel’.
Het schilderij van Wappers toont de aankondiging van de installatie van het voorlopig bewind. Mensen zijn samengekomen op de Grote Markt in Brussel, ze dragen wapens ten teken van de strijd. Wappers liet zich inspireren door ‘Liberté guidant le peuple‘ van Eugène Delacroix. Hij nam het niet zo nauw met de waarheid: zo werd de Belgische vlag tijdens de revolutie nog niet gebruikt. De revolutionairen zwaaiden vooral met Franse vlaggen. Ook de locatie, de Grote Markt, klopt niet. Hier werd niet tot nauwelijks gevochten.
Nationalistisch?
Wappers schilderde de Belgische revolutie in 1835 en presenteerde het aan het Belgische volk tijdens de herdenking van de revolutie. Het werk had meteen een groot succes. Prenten van het schilderij kwamen op grote schaal in omloop, zodat mensen het thuis konden ophangen. Hierdoor raakte het schilderij in korte tijd erg beroemd in België.
‘Tafereel van de Septemberdagen 1830 op de Grote Markt te Brussel’ is een zeer nationalistisch schilderij en Wappers kreeg in 1845 daarom een functie als hofschilder van de Belgische koning Leopold I. Toch kan je je afvragen hoe nationalistisch Wappers daadwerkelijk was. In zijn loopbaan nam hij opdrachten aan van de Franse koning Louis-Philippe, de Engelse koningin Victoria en zelfs van de Nederlandse koning Willem I. Wappers werkte dus voor iedere machthebber waar geld te verdienen was.
Burgemeester van der Werff
Zo schilderde Wappers in 1829 de legende over burgemeester Van der Werff tijdens het beleg van Leiden in de Tachtige jarige oorlog. In dit (waarschijnlijk niet waargebeurde) verhaal biedt Van der Werff zijn lichaam aan als voedsel voor de hongerige bevolking van Leiden, als zij zich maar niet zou overgeven aan de Spanjaarden. Het doek was Wappers eerste grote succes en werd meteen gekocht door Prins Willem II. Het hangt tegenwoordig in de Lakenhal in Leiden.
In 1830 maakte Gustaaf Wappers een olieverfschets voor een tweede schilderij over het Beleg van Leiden. We zien een vrouw in Hollandse klederdracht voorop gaan in de strijd, wapperend met een Nederlandse vlag. Waarschijnlijk is het definitieve schilderij, waarvoor de schets in studie was, nooit uitgevoerd. Maar de compositie en de vlag doen denken aan de romantische schilderijen over de revoluties van Wappers en Delacroix.
Meer artikelen over de geschiedenis van Nederland?
Lees ook onze andere artikelen waarin we de kunst over de geschiedenis van Nederland bekijken:
