Max Ernst zag zichzelf als vogel. Hij schreef in zijn dagboek dat hij geboren was uit een ei. In de werken van Max Ernst staan vogels daarom symbool voor onderbewuste gevoelens en lusten. Waarom spelen vogels zo’n belangrijke rol in zijn schilderijen?
Op 5 januari 1906 overleed Horneborn, de parkiet van Max Ernst. Op dezelfde dag werd zijn zusje Loni geboren. Voor de jonge Max Ernst was het een traumatische ervaring. In zijn hoofd leken de gebeurtenissen met elkaar te maken te hebben, alsof de vogel voortleefde in het lichaam van zijn zusje. Vanaf deze dag associeerde hij vogels met de dood en reïncarnatie.
Loplop
Vogels spelen een hoofdrol in Ernst’ schilderijen. In 1929 introduceert Max Ernst de vogel ‘Loplop’ in zijn werk. Loplop is een alter ego van hemzelf, dat symbool staat voor zijn onderbewuste. Ernst schildert Loplop soms als een vogel, maar vaak ook als een man met vleugels of met een vogelkop. Hij benadrukt zo het menselijke aspect van Loplop. Soms schilderde Ernst een schilderij in een schilderij. Het doek kreeg dan een vogelkop en op het doek stonden zijn onderbewuste gedachten.
In 1942 schreef Max Ernst in zijn surrealistische autobiografie: “Op 2 april (1891) om 9.45 uur had Max Ernst zijn eerste contact met de waarneembare wereld, toen hij uit het ei kwam dat zijn moeder in een adelaarsnest had gelegd en waarop de vogel zeven jaar had gebroed.” Ook beschrijft hij dood van zijn zusje. Hij zegt dat vanaf dit moment “Een gevaarlijke verwarring tussen vogels en mensen nestelde zich in zijn geest en manifesteerde zich in zijn tekeningen en schilderijen”.
Sigmund Freud
Max Ernst was gefascineerd door the theorieën van de beroemde psycholoog Sigmund Freud. Hij geloofde in de psychoanalyse van Freud, waarbij aan dromen een belangrijke waarde werd toegedicht. Volgens Ernst kwamen in zijn dromen zijn onderbewuste gevoelens, lusten en emoties naar boven. De droomwereld paste goed bij de beeldtaal van het surrealisme. Hij gebruikte dit daarom in zijn schilderijen.
Voor Ernst was het bos een plek van de verbeelding. In veel van zijn schilderijen zijn allerlei vormen en symbolen te vinden in de donkere stammen van de bomen. In “Bos en Duif” uit 1927 zit LopLop gevangen in een kooi in het bos. Ernst zag in de gekooide vogel zijn eigen angst voor de donkere omgeving. In een later schilderij staat het kooitje open, toch durft Loplop niet weg te vliegen.
Max Ernst
In het schilderij “het Kleden van de Bruid” schilderde hij zichzelf als Loplop in het groen. De pijl van zijn liefde wijst naar ‘de bruid’. Lang is gespeculeerd dat de bruid in zijn schilderij kunstenaar Leonora Carrington is met wie Max Ernst een relatie had. Ook zou het schilderij de angst van Ernst laten zien, dat hij haar niet meer aantrekkelijk zou vinden als ze kinderen zouden krijgen. We zien inderdaad een zwangere vrouw als een groen monster onder de bruid.
Het is opvallend dat de bruid een verenpak draagt en een vogelkop heeft. Het lijkt een verwijzing naar zijn zusje. Sigmund Freud beschrijft ook het seksuele verlangens dat kinderen voelen voor de ouder van het andere geslacht. Hij noemde dit het Oedipuscomplex. Max Ernst herkende in de theorie zijn incestueuze gevoelens voor zijn zusje. Maar of de bruid nu echt voor Carrington en zijn zusje staat? Binnen de droomwereld van het surrealisme is alles mogelijk. Misschien dat Sigmund Freud het weet?
Meer kunstenaarsverhalen:
Lees ook onze andere kunstverhalen:
