Op een zonnige dag trokken dagjesmensen uit Parijs naar de dorpjes in de omgeving. De heuvel van Montmartre was een favoriete bestemming vanwege het uitzicht, de wijngaarden en de dansgelegenheden. Het plezier en de ongedwongen sfeer is te zien op het meesterwerk van Pierre Auguste Renoir: Le Bal du Moulin de la Galette.
Tussen de duizenden toeristen bij de Sacre Coeur in Parijs is het bijna niet voor te stellen. Maar 150 jaar geleden was Montmartre een rustig dorpje omringd door wijngaarden aan de rand van de stad. Op de top van de heuvel stonden 30 molens, die belangrijk waren voor de industrie. Albast voor de keramiekfabriek, meel voor de bakkers en geurstoffen voor parfummakers: de molens van Montmartre maalden dag en nacht.
Moulin de la Galette
Vanaf 1834 begon de molenaarsfamilie Debray dansavonden te organiseren op het terrein tussen twee molens. Maandag tot en met zaterdag bleven ze meel malen voor de bakkerij, maar op zondag was het feest. Al snel kreeg het etablissement de bijnaam ‘Moulin de la Galette’ vernoemd naar de kleine roggebroodjes die samen met de zure Montmartre-wijn in de taverne geserveerd werden.
De dansfeesten waren een geliefd uitje voor de stadsmensen. Na de aanleg van de Rue Lépic in 1870 was de Moulin de la Galette nog makkelijker bereikbaar en was de danszaal zelfs vier avonden per week geopend. Bij de Blute-fin molen (letterlijk: het zeven van fijn meel) werd een uitkijkpunt ingericht en de danszaal werd voorzien van gaslampen, zodat de feestjes in de kleine uurtjes door konden gaan.
Kunstenaarsdorp
Vanwege de goedkope huurprijzen en de ongedwongen sfeer woonden er eind 19e eeuw veel kunstenaars in Montmartre. Ook Vincent van Gogh woonde rond 1885 korte tijd in de wijk. Hij bezocht de Moulin de la Galette en schilderde de molen op zeker 10 schilderijen. Op de schilderijen van Van Gogh is het verhoogde uitzichtpunt ook goed te zien. Het schilderij uit Museum de Fundatie toont de dagjesmensen, die de molen bezoeken.
Pierre Auguste Renoir woonde in de Rue Cortot, waar tegenwoordig het Musée de Montmartre gevestigd is. Vanuit zijn huis keek Renoir uit over de wijngaarden en kon hij de molens van danszaal Moulin de la Galette zien liggen. We weten dat hij meerdere werken maakte in de tuinen rondom de molens, waaronder het schilderij van een vrouw op een schommel.
Pierre Auguste Renoir
Het meest ambitieuze doek dat Renoir in Montmartre schilderde was ‘het Bal in Moulin de la Galette’, dat lange tijd onderdeel was van de collectie van Gustave Caillebotte maar tegenwoordig te zien is in het Musée d’Orsay. Het schilderij toont hoe families elke zondag naar Le Moulin kwamen om te dansen en te genieten van het mooie weer. Het was een mooi uitje. Meisjes hadden gratis toegang tot Le Moulin, dus de jonge mannen volgden vanzelf. Ouders hielden daarom streng toezicht op ongepast gedrag.
Rechts aan het tafeltje schilderde Renoir zijn kunstenaarsvrienden. Zijn favoriete model Jeanne Samary omhelst haar zus Estelle in de blauw-roze gestreepte jurk. Naast Estelle staan de medeschilders Pierre-Franc Lamy en Norbert Goeneutte en criticus Georges Rivière. Estelle Samary en Norbert Goeneutte waren ook te zien in de Schommel. In het midden van de danszaal danst de Cubaanse schilder Don Pedro Vidal de Solares y Cardenas in gestreepte broek met het model Margot (Marguerite Legrand).
Licht
In de tuin van de Moulin de la Galette stonden grote bomen, die zorgde voor schaduw op warme dagen. Bij het kleinste briesje bewogen de bladeren en ontstond een spel van schittering van licht. Renoir weet dit spel van licht en donker te vangen met witte en blauwe kleuren op de grond. Ook op de kleding van de bezoekers zijn lichte vlekjes in geel of rood te zien. Deze speelse waargave van het licht maakt het schilderij tot het toppunt van het impressionisme.
De Moulin de la Galette bleef jarenlang een populaire ontmoetingsplaats voor Parijzenaren. Na de Eerste Wereldoorlog verhuisde de danszaal naar de Boulevard de Clichy en verdwenen de meeste molens van Montmartre. Maar de Blute-fin molen staat er nog steeds en is nu onderdeel van een restaurant. De sfeer van de zondagmiddagen die Renoir schilderde is allang verdwenen, nu zijn het hordes toeristen die dagelijks langs de molen schuifelen.
Meer wereldberoemde kunstwerken
Lees ook onze andere artikelen waarin we wereldberoemde kunstwerken bespreken:
