Gustave Courbet maakte tientallen schilderijen van de golven bij Étretat. Edouard Manet noemde hem ‘de Rafaël van de zeegezichten’. In Courbets donkere schilderijen stormt het aan de Normandische kust. Corot en Monet schilderden Étretat juist op een mooie dag!
De storm raast over de zee. Woeste golven breken op het strand. “Af en toe leunde hij met zijn gezicht tegen het raam en keek naar de storm. De zee kwam zo dichtbij dat hij tegen het huis leek te slaan, gehuld in schuim en lawaai. Het zoute water sloeg als hagel op de tegels en sijpelde langs de muren naar beneden.” De Franse schrijver Guy de Maupassant beschreef hoe Gustave Courbet de zee schilderde vanuit zijn huis aan het strand.
Golf
In de zomer van 1869 werkte Courbet aan de kust van Normandië om de golven in de Atlantische oceaan te bestuderen. In enkele maanden maakte hij zo’n dertig schilderijen van golven. Het recept voor deze schilderijen is steeds hetzelfde. Tegen de achtergrond van een donkere lucht, zien we een onrustige zee met een grote golf. Realisme ten top. Paul Cézanne was enorm onder de indruk: “De grote golven zijn wonderbaarlijk, een van de ontdekkingen van de eeuw, spannend, gezwollen, van modderig groen, als een vieze storm”.
De werken zorgden voor Courbets definitieve doorbraak op de salon van 1870. Vooral de Storm op zee en de rotsen van Étretat na de storm werden geroemd vanwege hun dramatische weergave van het landschap. Courbet schreef aan zijn zus over de tentoonstelling van de zeegezichten: “Ze zijn nog steeds razend populair. De zaal waar ze hangen, zit dagelijks vol met mensen”.
Étretat
Courbet schilderde de zeegezichten in Étretat. Deze Normandische kustplaats stond bekend om zijn indrukwekkende kliffen en rotsbogen in het water. Ook Jean-Baptiste Camille Corot had in Étretat gewerkt. Corot schilderde vooral de stranden, de bootjes aan de kunst en het simpele leven in het dorpje. Het doet denken aan de schilderijen uit Barbizon, waarin het boerenleven verheerlijkt werd. In Étretat zijn echter geen boeren, maar vissers. Corot laat de charme zien van het leven aan de kust.
Het contrast met de schilderijen van Gustave Courbet is groot. In de idyllische schilderijen van Corot zien we een rustig kabbelende zee, waar kinderen spelen aan het strand. Bij Courbet zorgt een storm voor grote golven die over elkaar heen buitelen. De lucht is donker en dreigend, alsof er ieder moment een stortbui kan vallen. Corot en Courbet geven zo twee gezichten van de zee weer.
Claude Monet
Claude Monet schilderde ook graag aan de Normandische kust. In het begin van zijn loopbaan werkte hij in Honfleur, maar later kwam hij ook in Étretat terecht. In 1885 maakte hij 50 schilderijen van de rotsen in de omgeving van het dorp. Vaak schilderde hij de Porte d’Aval, een natuurlijk gevormde boog, die ook door Courbet was geschilderd. Soms nam Monet zelfs een boot zodat hij het uitzicht op de kliffen vanaf het water kon schilderen.
Bij Monet geen woeste zeeën of onweersbuien. Hij was geïnteresseerd in het licht. Waarom is de hemel een andere kleur blauw dan de zee? Hoe weerkaatst de zon op het water? Wat is het effect van een schaduw van een rots? Wanneer zie je een weerspiegeling in de golven en wanneer niet? Monet laat in zijn schilderijen zien dat de wisselende omstandigheden voor verschillende kleureffecten zorgen.
Wie de schilderijen van Corot, Courbet en Monet naast elkaar bekijkt, zou bijna denken dat verschillende plekken staan afgebeeld. De schilderijen zijn enorm verschillend. De intentie van de kunstenaar en de weersomstandigheden maakt ieder zeegezicht weer anders.
Meer artikelen lezen?
Lees ook onze andere kunstverhalen:
