American Gothic is een icoon van de Amerikaanse schilderkunst. Het boerenechtpaar staat voor hun huis in Iowa. Riek in de hand, blik op oneindig. Het schilderij groeide uit tot het symbool van de armoede op het platteland tijdens crisisjaren na 1930. Recent onderzoek laat echter zien dat de inspiratiebronnen van Grant Wood misschien wel buiten Amerika lagen….
Vrijwel iedere Amerikaan kent American Gothic van Grant Wood. Ze hebben het misschien gezien in the Art Institute of Chicago, maar vaker nog kennen ze het van televisie. De Simpsons, SpongeBob Square Pants, en zelfs de Disney-film Mulan, allemaal parodieerden ze American Gothic van Grant Wood. Wat maakt dit schilderij zo populair in films, tv-series en memes op het internet?
Oorsprong van het schilderij
Maar hoe ontstond dit iconische schilderij? De Amerikaanse kunstschilder Grant Wood zocht in de zomer van 1930 naar inspiratie. Samen met kunstenaarsvriend John Sharp reed hij door Eldon, een dorpje in het zuiden van Iowa, toen ze Dibble House zagen. Het kleine witte huisje viel op door de Gotische stijl van het raam. Hij stapte uit en vroeg de eigenaren toestemming om het huis te schilderen. De volgende dag kwam hij terug en maakte hij een schets in olieverf.
Eenmaal thuis sloeg zijn fantasie op hol. Welke mensen zouden in dit huis kunnen wonen? Hij vroeg zijn zus, Nan, als model en schilderde haar in een schort met een landelijk patroon. De rafelranden plukten ze van oude jurken van hun moeder Hattie om het schort een ouderwetse uitstraling te geven. Voor de man op het schilderij vroeg Wood de tandarts van de familie, Dr. Byron McKeeby uit Cedar Rapids, Iowa. Voor de gelegenheid droeg hij een tuinbroek en een boeren jasje. Grant Wood schilderde zijn modellen los van elkaar, pas op het uiteindelijke schilderij waren ze samen te zien.
Crisisjaren
American Gothic werd voor het eerst tentoongesteld in 1930 en kreeg meteen veel aandacht. Na de beurskrach van 1929 was de Amerikaanse economie in een diepe recessie geraakt (“Great Depression”). Mensen verloren hun baan en trokken naar het platteland op zoek naar werk en voedsel. De sombere blikken en de ouderwetse kleding van het tweetal in American Gothic vertegenwoordigt de armoede en de uitzichtloosheid van de crisisjaren. Het schilderij groeide binnen enkele jaren uit tot symbool van de crisisjaren.
Toch was niet iedereen blij met schilderij. Na publicatie in Cedar Rapids Gazette waren veel inwoners van Iowa woedend. Hoe kon notabene een schilder die geboren was in Iowa, hen portretteren als “geknepen, grimmige, puriteinse bijbel-bonzen”. Maar Wood was het niet eens met de kritiek. Hij zag in zijn schilderij geen karikatuur, maar een ode aan de inwoners van Iowa. Hij zei dat een reis naar Europa hem had doen inzien hoe bijzonder Iowa en zijn inwoners waren.
Grant Wood – Landschap / Corn
Europese invloed
Grant Wood kwam inderdaad net terug van een reis naar München waar hij technieken wilde leren om glas-in-loodramen te kunnen maken. Kunsthistorici hebben vaak opgemerkt dat deze reis belangrijk is geweest voor de ontwikkeling van Woods stijl. In Duitsland zag hij de schilderijen van Otto Dix en Georg Grosz. Hun ‘nieuwe zakelijkheid’ kenmerkt zich door een emotieloze weergaven van alledaagse onderwerpen. In hun portretten maken de kunstenaars hun modellen niet mooier dan ze in werkelijkheid zijn.
De soberheid van de nieuwe zakelijkheid nam Wood over in de portretten, die hij bij terugkomst maakte. Hij schilderde de rechter John B. Turner, die in het hooggerechtshof van Oklahoma zat. De kaart achter John toont het vroege Cedar Rapids-gebied, waar hij in de jaren 1880 naartoe verhuisde. Wood probeert met deze achtergrond te benadrukken dat deze geslaagde magistraat, ook ooit als een ontdekkingsreiziger was begonnen. Hard werken was de sleutel tot de welvaart van het Midwesten.
Grant Wood – American Gothic
Italiaanse Renaissance
Rijmende vormen zijn belangrijk in American Gothic. Zo is de vorm van de hooivork terug te vinden in de kleding van de boer en, omgekeerd, op het raam van het neogotische huis achter hem. Recent onderzoek van Luciano Cheles suggereert dat Piero della Francesca, een kunstenaar uit de Italiaanse Renaissance, als voorbeeld diende voor American Gothic. In zijn onderzoek vindt hij meerdere rijmende vormen in de schilderijen van Della Francesca en Wood. Cheles wijst op de overeenkomst van de hooivork met de overwinningsbanier die Christus vasthoudt. Ook het patroon gevormd door de steken op zijn overall doet denken aan de torso van Christus. Als het schilderij van Piero de Francesca de inspiratie was voor American Gothic, kan dit gezien worden als een verwijzing naar de religiositeit van het echtpaar.
American Gothic is uitgegroeid tot een symbool van het Amerikaanse platteland, maar de wortels van dit iconische werk reiken verder dan Iowa alleen. Grant Wood putte inspiratie uit de Europese kunstgeschiedenis en liet zich beïnvloeden door zowel de Duitse Neue Sachlichkeit als de Italiaanse Renaissance. Zijn meesterwerk toont aan dat grote Amerikaanse kunst kan ontstaan uit een creatieve dialoog met de oude meesters van Europa.
Meer wereldberoemde kunstwerken
Lees ook onze andere artikelen waarin we wereldberoemde kunstwerken bespreken:
