Edouard Manet had een Nederlandse vrouw, maar had hij ook een zoon?

In 1863 trouwde Edouard Manet in Zaltbommel met de Nederlandse Suzanne Leenhoff, zijn voormalige pianolerares. Leenhoff had een zoon die geboren was vlak nadat ze Manet had leren kennen. De jongen stond model voor 17 van Manets schilderijen, maar was Manet ook zijn vader?

Édouard Manet was 17 jaar oud toen zijn vader een lerares aannam om hem en zijn broer Eugène piano te leren spelen. De 19-jarige Suzanne Leenhoff uit Zaltbommel kwam het gezin Manet binnen. Drie jaar later beviel ze van een zoon, Léon, die onder de verzonnen achternaam Koëlla werd ingeschreven in het gemeenteregister. Maar wie was de vader?

Suzanne Leenhoff

Suzanne kreeg tijdens haar tijd bij de familie Manet een affaire met Édouard. Kunsthistorici hebben zich daarom afgevraagd of Édouard Manet misschien de onbekende vader van zoon Léon zou kunnen zijn? Léon Édouard Koëlla had in ieder geval Manets voornaam als middennaam gekregen. Bovendien schilderde Manet hem maar liefst 17 keer. Je kan Léon als het ware zien opgroeien in zijn schilderijen. Als peuter poseert hij met een zwaard in de oud-Spaanse stijl van Velazquez. Een paar jaar later zien we hem een bel blazen als op een schilderij van een Hollandse meester. In de puberteit schilt hij een peer.

Nou zijn de schilderijen natuurlijk geen bewijs voor zijn vaderschap. Manet trouwde met Suzanne Leenhoff in 1862, dus als stiefvader leefde hij jaren met de jongen in huis. Misschien was Léon gewoon een handig schildersmodel dat toevallig altijd in de buurt was? Het zou kunnen dat Suzanne het kind van een andere man heeft gekregen en dat Manet hem gewoon als zijn zoon accepteerde. Maar als Édouard Manet niet de vader was, wie dan wel?

Wie was de vader?

Édouard Manet trouwde Suzanne pas na de dood van zijn vader Auguste. Sommige kunsthistorici denken daarom Auguste Manet een affaire met Suzanne moet hebben gehad. Zou Auguste dan de daadwerkelijke vader van Léon zijn geweest? Het zou verklaren waarom Edouard en Suzanne hun huwelijk uitgesteld hadden. Zou het niet pijnlijk zijn geweest om de vrouw te trouwen bij wie zijn vader een zoon verwekt had? Maar er is geen enkel bewijs dat deze theorie daadwerkelijk klopt.

Édouard Manet heeft Léon nooit erkend als zijn zoon, ook niet toen zijn gezondheid begon te verslechteren. Hij leed net als zijn vader aan syfilis. Hij was halverwege de veertig toen hij neurologische problemen kreeg en gedeeld verlamd raakte aan zijn benen. In 1883 werd Manets linkervoet geamputeerd vanwege gangreen. Slechts elf dagen later overleed in Parijs, Suzanne en Léon achterlatend.

Léon Édouard Koëlla

Suzanne was een gelovige vrouw voor wie de schande van een onwettig kind moeilijk te dragen was. Ze heeft Léon daarom tientallen jaren lang als haar jongere broertje gepresenteerd. Waarschijnlijk heeft Léon zelf ook zijn hele jeugd gedacht dat Suzanne zijn zus was. Hij is er pas rond zijn 20e achtergekomen, dat ze eigenlijk zijn moeder was. Suzanne heeft Léon pas officieel als haar zoon erkend twee jaar voor haar dood in 1904.

Of Léon ooit zelf geweten heeft wie zijn vader was? We weten het niet. Zeker is dat hij na de dood van Suzanne in het bezit kwam van Edouard Manets nalatenschap. Hij verkocht veel werken en liet zich consulteren om de echtheid van Manets schilderijen te bevestigen. Léon Koëlla-Leenhoff overleed zonder kinderen, maar ook zonder vader, in 1927.

Meer artikelen lezen?

Lees ook onze andere kunstverhalen: