Verdwalen in de wereld van Danh Vo

In de kelderzaal van het Stedelijk Museum in Amsterdam proberen bezoekers hun weg te vinden tussen een wirwar aan objecten — en de meesten geven het al snel op. De Vietnamese kunstenaar Danh Vo heeft een wereld gecreëerd, die lastig te begrijpen is.

Het is druk in het Stedelijk Museum. Mensen schuifelen behoedzaam door de zalen met foto’s van Erwin Olaf, wachtend totdat de voorganger de werken heeft bekeken. Al meer dan 200.000 bezoekers zagen de tentoonstelling. Hoe anders is het in de grote kelderzaal. Slechts een handjevol bezoekers loopt rond tussen de wonderlijke installaties: Een houten beeld in een kistje, een levensgroot oor van koper en overal hangen houten panelen met bloemetjesbehang. Veel bezoekers weten niet wat ze ermee aan moeten en lopen snel weer naar buiten.

Bewuste tegenstellingen

De objecten in de kelder het Stedelijk Museum zijn samengebracht door de Vietnamese kunstenaar Danh Vo (spreek uit: Yon Voh). Vaak zoekt hij in de combinaties bewust naar tegenstellingen. Een Duits martelwerktuig om botten te breken, verbindt hij aan een Romeins marmeren portret van jonge sekswerker. Op het eerste gezicht lijken ze weinig met elkaar te maken te hebben. Maar wie langer kijkt, begint vragen te stellen: Hoe liefdevol en vrijwillig is het werk van deze jongens geweest in een gewelddadige omgeving?

Vo vluchtte als vierjarige met zijn familie per boot uit Vietnam na de val van Saigon. Vaak gebruikt hij deze persoonlijke geschiedenis in zijn werk. In een vitrine liggen de erfstukken van zijn vader: een Rolex-horloge, een Amerikaanse militaire ring en een Dupont-aansteker. Hij verzamelde ze kort na zijn vlucht uit Vietnam in een vluchtelingenkamp in Singapore. Voor Vo is het een herinnering aan zijn vader, maar ook een reflectie op de Amerikaanse interventie in Vietnam.

Danh Vo

Het afgelopen decennium is Danh Vo een lieveling van curatoren en recensenten. Zijn werk won de Hugo Boss prijs van het Guggenheim museum en was te zien tijdens meerdere edities van de Biënnale van Venetië. Ook de huidige tentoonstelling in het Stedelijk Museum krijgt in de pers veel lof. Maar uit de lege museumzalen blijkt dat dit enthousiasme nog niet wordt gedeeld door het grote publiek.

Vo maakt het de bezoeker ook niet makkelijk. Wat bijvoorbeeld te denken van de bloemcollages die door de zaal verspreid staan. De arrangementen steunen vaak op dierlijke botten en metalen constructies. De zaaltekst legt uit dat het verwijst naar ikebana-bloemschikken van Sōfū Teshigahara. Maar zelfs met deze informatie blijft het moeizaam om te begrijpen wat Vo wil zeggen.

Veelheid aan onderwerpen

Wat ook niet helpt, is de veelheid aan onderwerpen in de tentoonstelling. Een Christusbeeld met bloemen is een sterk beeld van vergankelijkheid. Tegelijk is het een reflectie op het afnemende geloof in de Westerse wereld. Even verderop gaat het over de consumptiemaatschappij: Vo zaagde een Middeleeuws beeld aan stukken, zodat het precies in een kistje van Campbell-soep past. Vo vraagt ook aandacht voor de afnemende vrijheid in de VS. Hij maakte een replica van het vrijheidsbeeld in 250 stukken. In het Stedelijk is nu een oor te zien. Vo benadrukt de kwetsbaarheid doordat het dunne plaatwerk van het koper nu zichtbaar is.

Teksten met uitleg zijn bewust ver van de objecten op de muur geplaatst, zodat bezoekers eerst kijken en niet meteen lezen. Vo vraagt van zijn publiek geduld, associatievermogen en liefst ook voorkennis. Langzaam moet je je weg vinden tussen de fascinerende objecten. Niet iedereen kan het opbrengen om rust te nemen en met deze mindset door de zalen te gaan. Vo zou zijn bezoekers meer kunnen helpen met iets meer context, of simpelweg één helder beginpunt in de tentoonstelling. Niet om het makkelijker te maken, maar om de drempel om zijn wereld binnen te komen te verlagen.

De drukte bij Erwin Olaf laat zien dat bezoekers geboeid raken als ze op een juiste manier worden uitgedaagd. Het is daarom vooral een gebrek aan context, waardoor het grote publiek verdwaalt in de wereld van Danh Vo. In plaats van zijn bezoekers op te nemen in zijn wereld, sluit Vo hen buiten en dat kan nooit de bedoeling zijn.