Kunst Nieuws

Welke kunstwerken gingen verloren in de Notre Dame?

Gisteren werd de wereld opgeschrikt door een verwoestende brand in de Notre Dame in Parijs. De kathedraal uit de 12e eeuw brandde volledig uit en een deel van het interieur ging hierbij verloren. Welke kunstwerken stonden er in de kerk en gingen op in de vlammen? //Vensters zet de belangrijkste verliezen op een rij.

De Notre Dame was het religieuze hart van Parijs, maar tevens de plek waar veel kunstschatten lagen opgeslagen. Het vuur ontstond waarschijnlijk bij restauraties aan het dak van de kathedraal. Door de houten dakconstructie kon het vuur zich makkelijk verspreiden. Het werd daarom onvermijdelijk dat het dak en de centrale torenspits instortten. Hierbij kwam het vuur midden in het interieur van de kerk terecht. Hieronder is te zien hoe het interieur eruit zag na de brand.

Het doet als oud-inwoner van Parijs pijn om dit stuk te schrijven. Talloze malen liep ik door de kerk, die me dierbaar was geworden. Met kerst de stal bekijken, op een zomerdag genieten van het kleurenspel van de glas-in-lood-ramen. Het is moeilijk te bevatten dat dit nou allemaal in puin ligt.

Met de beperkte informatie die er op dit moment beschikbaar is, is het moeilijk met zekerheid de verliezen te beschrijven. Ik zal in dit artikel een poging wagen, maar de tijd moet leren hoe de schade er precies uitziet. Zeker is dat een groot deel van de religieuze schatten op tijd gered is. Drie belangrijke relikwieën van Christus (de doornenkroon, een stuk van het kruis en een spijker van de kruisiging) zijn ieder geval veilig. Ook de tuniek van Sint Lodewijk kon worden gered.

Altaar en Koor
De houten delen van de Notre Dame waren het meest kwetsbaar voor het vuur. Rondom het altaar stond een houten koor, dat tussen 1300 en 1350 door de houtsnijders Pierre de Chelle, Jean Ravy et Jean Le Bouteiller werd gemaakt. Het werk toont verschillende scenes uit het leven van Christus. Zeker de noordkant van het koor lijkt volledig verdwenen, maar mogelijk dat er nog delen van de zuidkant overeind staan. De vraag is natuurlijk in welke staat de houtsnijwerken hier zijn.

In het hoogaltaar stonden verschillende beelden, waaronder een pietà gemaakt door Nicolas Coustou. Naast de pièta stonden knielende beelden van koningen Lodewijk XIII en XIV gemaakt door zijn broer Guillaume Coustou. De beelden lieten zien dat de aardse macht onderdanig is aan de hemelse macht van Jezus. De eerste foto’s van het interieur van de Notre Dame laten zien dat de beelden bewaard zijn gebleven, maar waarschijnlijk wel beschadigd zijn door het vuur en de brokstukken. Naast dit indrukwekkende beeldenensemble waren een groot aantal grafmonumenten in de Notre Dame aanwezig. De status hiervan is onbekend.

Schilderijen
Tussen 1630 en 1708 werd er ieder jaar een schilderij voor de Notre Dame gemaakt door een beroemde schilder uit de Franse academie. De schilderijen waren bijna vier meter hoog en werden ieder jaar aangeboden op 1 mei. Daarom staat deze serie van schilderijen tegenwoordig bekend als ‘de Grote Mei-schilderijen’.

De mei-schilderijen toonden voornamelijk scenes uit de levens van de apostelen, waaronder Petrus en Paulus. Alle grote Franse kunstschilders uit de 17e eeuw droegen bij aan de serie. Op het moment van de brand hingen er waarschijnlijk 13 van de 76 mei-schilderijen in de kathedraal (waaronder onderstaande drie). Het is onduidelijk in hoeverre de schilderijen in de vlammen verloren zijn gegaan, maar ze zullen zeker rook- en waterschade hebben geleden.

Apostelen

Andere werken
Op het moment van schrijven is de gehele schade aan de Notre Dame nog niet te overzien. Maar zeker is dat veel glas-in-lood-ramen gesneuveld zijn en dat er grote schade zal zijn aan de 5 orgels in de kerk. Hoewel de buitenkant nog overeind staat, is het ook mogelijk dat de beelden hier schade hebben opgelopen van de brand, de rook en het bluswater. Nadere inspectie zal duidelijk moeten maken hoeveel schade de buitenzijde van de kerk heeft geleden.

Een geluk bij een ongeluk is dat de beelden van de apostelen die op het dak van de kerk stonden, net vorige week waren verwijderd in verband met de restauratie. Waarschijnlijk zijn deze beelden dus ongedeerd gebleven en kunnen ze na herbouw weer worden teruggeplaatst. Helaas zijn veel andere werken definitief verloren gegaan. Zelfs na herbouw zal de Notre Dame nooit meer hetzelfde zijn.

Kunst nieuws en achtergronden

7 reacties op “Welke kunstwerken gingen verloren in de Notre Dame?

  1. Mij hart huilt met je mee Jeroen.
    Wat een verschrikkelijk verlies voor Parijzenaars, kunstliefhebbers en iedereen die op zijn eigen manier Notre Dame in z’n hart voelt of er troost vindt…

  2. Dank je wel Jeroen. Fijn zo snel deze informatie. Blijf ons alsjeblieft op de hoogte houden wat betreft de kunstwerken van de Notre Dame, zodra er meer specifieke gegevens zijn.

  3. Marlies van Eerd

    Hiermee bewijst Vensters weer dat men zeer up-to-date is en waarom deze nieuwsbrief voor kunstliefhebbers zo interessant is. Wat een drama voor Parijs , Frankrijk en voor alle kunstliefhebbers in de wereld.

  4. Heet van de naald, om het maar eens heel wrang uit te drukken, dit zeer actuele bericht van je. Echt vreselijk, deze gebeurtenis. Nu kunnen we alleen maar hopen dat al die door jou beschreven kunstschatten nog bewaard zijn gebleven.

  5. Bedankt voor het zo snel informeren over de kunstwerken die misschien of zeker verloren zijn gegaan.
    Ik hoop dat het grote roosvenster de hitte heeft overleeft.

  6. Hoe vreselijk ook, ik denk toch dat het meevalt. Nog steeds hoor ik, net nog op het journaal van 8 uur, dat 30% van het interieur is gered, “dús” 70 % is verloren. Maar volgens mij is 30% naar buiten gehaald: “30% des œuvres auraient été sauvées des flammes et placées en sécurité.” Dat wil niet zeggen dat de andere 70% is afgefikt. De spits viel keurig naast de kerk en er zijn wel gewelfvlakken ingestort, maar alleen het vieringgewelf is 100% weg, waarna brandend houtwerk recht omlaag is gevallen. Maar de houten preekstoel daar vlak naast staat er nog gewoon en ik kan het niet goed zien, maar ik krijg de indruk dat zelfs het koorgestoelte het overleefd heeft. De meeste schatten bevinden zich in de kooromgang, straalkapellen en kapellen van het schip. Volgens mij is daar alleen water- en roetschade; erg genoeg maar niet irrevisibel.

  7. Hartelijk dank voor alle reacties en complimenten over de snelle berichtgeving. Fijn om te merken dat dit zo gewaardeerd wordt. Morgen volgt een verdere update over de Notre Dame!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers liken dit: