//
u leest...
Tentoonstellingen

Rivaliteit in Venetië

Onder de titel ‘Rivaliteit in Venetië’ brengt het Louvre deze herfst een tentoonstelling over de Venetiaanse schilderkunst in de 16e eeuw. Zalen vol met de onuitputtelijke vernieuwingen van Titiaan, het lichte kleurenpalet van Veronese en de prikkelende expressie van Tintoretto.

Saint Jérome van Titiaan (links) en van Tintoretto (rechts)

Een beroemde anekdote vertelt dat de beroemdste schilders van Venetië meedongen naar de decoratie van het plafond van de Scuola San Rocco. De jury zou de plannen van de verschillende artiesten komen te bekijken, maar Tintoretto had het uiteindelijke schilderij al gemaakt. De nacht voor de beoordeling liet Tintoretto zijn versie zelfs al aan het plafond ophangen. Dit overtuigde de jury meteen en hij won de competitie, ondanks de protesten van de andere deelnemers.

Het verhaal toont de rivaliteit tussen de schilders in het begin van de 16e eeuw. De meesters probeerden elkaar af te troeven met vernieuwingen op het gebied van compositie, kleurgebruik en onderwerpkeuze en door de thematische opbouw van de tentoonstelling in het Louvre is dit goed te zien. Vaak hebben de drie kunstenaars zich namelijk aan hetzelfde onderwerp gewaagd, maar ieder op hun eigen manier ingevuld.

In de eerste ruimte worden de hoofdrolspelers van vandaag geïntroduceerd; Titiaan, Tintoretto en Veronese. Na deze kennismaking begint de tentoonstelling echt en raak ik volledig in de ban van de getoonde schilderkunst. Iedere notie van tijd raak ik kwijt op mijn tocht van zaal naar zaal, waarin ik wordt geleid door verwondering en bewondering.


de kruisafname van tintoretto


venetiaanse vernieuwingen
De hoog renaissance was in het 16e eeuwse Italië over zijn top heen en de Venetiaanse meesters permitteerden het zich om de klassieke idealen los te laten. Hierdoor ontstaan gedurfde composities met veel expressie die langzaam al richting de barok gaan.

Als we bijvoorbeeld naar bovenstaand schilderij kijken waarop de kruisafname wordt afgebeeld, kan je je afvragen wie nou de hoofdpersoon is van dit schilderij. Is dat Christus? Of is dat juist de flauwgevallen Maria? Door het ‘chiasme’ dat de lichamen met elkaar maken, wordt de scheiding tussen Jezus en Maria, tussen dood en leven bovendien geaccentueerd.

Bovendien introduceerden ze ‘de nacht’. Niet alleen in bovenstaand schilderij, maar ook vele andere bekende taferelen worden voor het eerst bij nacht of in de avondschemering geschilderd. Vooral Titiaan die nooit tegen een experiment was en Tintoretto hebben zich hiermee beziggehouden. Veronese bleef altijd een voorkeur houden voor taferelen bij daglicht waar hij zijn lichte kleuren kon gebruiken.

Voor het eerst beeldden ze ook dagelijkse taferelen af op de schilderijen. Vaak wel op de achtergrond van doeken met Christelijke taferelen, maar toch, voor het eerst kreeg het dagelijks leven ruimte op schilderijen. Zo is bijvoorbeeld te zien op een schilderij van Veronése waarop de maaltijd in Emmäus wordt getoond. Het gaat op het schilderij meer om de mensen er omheen dan om de afbeelding van Jezus.

De Emmausgangers van Véronese

Strijd met de Beeldhouwkunst
Maar er was in de 16e eeuw niet alleen een onderlinge strijd tussen de schilders, ze wedijverden ook met de beeldhouwkunst. De schilderkunst had natuurlijk het nadeel dat het slechts tweedimensionaal was. Maar Titiaan, Veronese en Tintoretto zochten naar talloze oplossingen om zoveel mogelijk dieptewerking te creeëren.

Het perspectief  was al geperfectioneerd tijdens de Hoog Renaissance, de Venetiaanse meesters voegden hier nu de lichtwerking aan toe. Vaak schilderden ze weerspiegeling van licht op harnassen of voorwerpen. Ook ontwierpen de artiesten regelmatig een geplooid gordijn op de achtergrond om meer diepte te maken.

Ook experimenteerden de heren met spiegels zodat een personage van meerdere kanten te bekijken was. Het was Titiaan die dit introduceerde op een portret van Venus en al snel namen ook Véronese en Tintoretto dit concept over.


venus door titiaan (links) en véronese (rechts)

Er moet een groot compliment worden uitgedeeld voor de wijze waarop de tentoonstelling is ingericht. De samenstellers vertellen een verhaal dat de bezoeker meeneemt naar alle innovaties uit deze tijd. Iedere zaal geven ze uitgebreide toelichting (in drie talen) en daarnaast is er bij ieder werk een aparte beschrijving te lezen over de herkomst en de inhoud van het schilderij (alleen in het Frans).

Hierdoor is het werkelijk een genot om door de zalen rond te lopen en geeft het Louvre de Venetiaanse school eindelijk de aandacht die hij verdient. De tentoonstelling handelt dan wel over de rivaliteit binnen Venetië, maar in het Louvre zelf bestaat er eigenlijk al jaren een rivaliteit tussen de Venetianen en Leonardo da Vinci’s Mona Lisa die in dezelfde zaal hangt.

Vele bezoekers die normaal gesproken alleen maar oog voor La Joconde hebben, worden nu eindelijk eens op die andere topstukken gewezen!

Rivalités à Venise
Louvre, Parijs
t/m 4 januari 2010

Tentoonstellingen //Vensters bezoekt jaarlijks de belangrijkste tentoonstellingen in Nederland en brengt verslag uit op de website. Daarnaast kijken we ook regelmatig over de grens en bezoeken we tentoonstellingen in België, Duitsland, Frankrijk en Engeland. Een overzicht van alle verslagen is hier te vinden. Kunstgeschiedenis - Renaissance

Reacties

10 gedachtes over “Rivaliteit in Venetië

  1. Mooi artikel, ben dol op Veronese.

    Geplaatst door ron rozen | 20 september 2009, 12:07
  2. Lijkt me een fantastische tentoonstelling Jeroen. Je hebt je enthousiasme goed overgebracht. Boeiend geschreven. Leuk om te lezen over spiegelkunst in schilderijen . Anekdote is bijna van deze tijd. Slim van die Tintoretto:))
    P.s. weet je toevallig afmetingen van de schilderijen op je foto`s?

    Geplaatst door Smokey Robbinson | 20 september 2009, 14:05
  3. Mooie selectie heb je ervan gemaakt. Ik had al veel van Veronese gezien maar deze niet. Blijkbaar kun je rustig in Parijs blijven om al wat waardevol is te zien, al moet je voor de Tintoretto van San Rocco wel naar Venetie. :-))
    Mooi blog zeg,
    Groet,

    Geplaatst door Pierra | 20 september 2009, 17:44
  4. ron, dank je wel!
    smokey, tintoretto had dat inderdaad goed bekeken, tja de afmetingen dat verschilt natuurlijk een beetje per schilderij, maar het zijn geen kleine schilderijtjes.
    Is er specifiek één waarvan je het wil weten dan zoek ik de exacte maten even na!
    Pierra, als je maar lang genoeg in Parijs blijft dan komen alle stijlen en perioden vanzelf voorbij, het aanbod aan tentoonstelling is zeer overweldigend.

    Geplaatst door Jeroen de Baaij | 20 september 2009, 23:41
  5. Zoals altijd, waarde heer Jeroen, een doordachte beschrijving na veel belopen gangen, stegen en andere platte paden… 😉

    Geplaatst door JHvD | 20 september 2009, 23:45
  6. Kent u overigens Willem Witsen? Een geheel ander slag kunstenaar, dat wel. http://www.kunstbus.nl/kunst/willem+witsen.html

    Geplaatst door JHvD | 20 september 2009, 23:46
  7. Jeroen, het is mij al voldoende dat je globaal aangaf dat het hier voornamelijk om (heel) grote doeken en niet om kleinere schilderijen gaat. Mijn enige vraag is nu: wat is de afmeting van de Emmausgangers.
    Alvast bedankt.
    P.s. Ik heb een andere avatar op proef. Het zijn olijfjes.

    Geplaatst door Smokey Robbinson | 21 september 2009, 00:14
  8. Johan, bedankt voor uw trouwe lezing en ik ben inderdaad bekend met Willem Witsen, maar dat is wel een heel andere tijd 😉
    Smokey, prachtige nieuwe avatar, ik krijg er honger van! De Emmausgangers was het grootste schilderij van de schilderijen die ik heb afgebeeld en meet om precies te zijn 2.41 bij 4.15 meter!

    Geplaatst door Jeroen de Baaij | 21 september 2009, 00:29
  9. Jeroen, geweldig bedankt voor aanvullende informatie. De Emmausgangers is dus een gigantisch doek. Ik kan me er nu nog meer bij voorstellen!
    Wat betreft avatar:dank voor het compliment. De reden van de verandering is dat ik met die rode tulp verward werd met een ander.

    Geplaatst door Smokey Robbinson | 21 september 2009, 14:28

Trackbacks/Pingbacks

  1. Pingback: Kerstmis in Kunst: Geboorte van Jezus | // Vensters - 25 december 2013

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Archief

Like //Vensters op Facebook!

Abonneer je op dit blog en ontvang een e-mailbericht bij elke nieuwe post!

Doe mee met 404 andere volgers

Creative Commons License
Op dit werk is een Creative Commons Licentie van toepassing.
%d bloggers liken dit: