Wereldlab experimenteert met fotobiënnale in Nijmegen

Wereldlab opent dit voorjaar de eerste editie van fotobiënnale LENS in Nijmegen: een internationale fototentoonstelling rond het thema crowds. Vijf internationale fotografen laten zien wat een menigte kan zijn — van trommelende mensen uit verschillende culturen tot verwoeste keukens in een oorlogsgebied. Een bescheiden start van wat een terugkerend evenement moet worden.

Het is koud in de oude fabriekshal in Nijmegen. Vroeger kwamen hier de pakken soep van de band gerold, later was er een lokale bierbrouwerij gevestigd. Maar nu is het complex de nieuwe culturele blikvanger van Nijmegen. Onder de nieuwe naam BLIK openen er dit voorjaar galeries, podia, horeca en een tentoonstellingsruimte. Wereldlab, de experimentele tak van het Wereldmuseum, koos de nieuwe locatie voor internationale fototentoonstelling LENS, die iedere twee jaar moet gaan terugkeren.

Wat is een “crowd”?

Het team van curatoren selecteerde vijf hedendaagse fotografen voor een tentoonstelling rondom het thema “Crowds”. Volgens de tentoonstellingsmaker is de crowd “een organisme waarin het individu opgaat en tegelijk zichtbaar blijft, als onderdeel van een gemeenschap of van een tijdlijn.” Het klinkt als opgeklopte tentoonstellingstaal, want met zo’n omschrijving is vrijwel iedere groep een crowd.

In de collage van Graeme Arendse blijkt beter wat de makers bedoelen. Hij liet zich inspireren door de Goema, een Zuid-Afrikaanse trommel gemaakt in 1700. Al snel ontdekte hij het belang van trommels in meerdere culturen. Hij knipte zwart-wit foto’s van trommelende mensen uit en maakte er een grote driedimensionele collage van. Een crowd dus van individuele mensen uit verschillende culturen, samengebracht door de kunstenaar.

Historische en actuele gebeurtenissen

Al snel blijkt dat het thema breed moet worden opgevat: een fotoserie over de rivieren van Suriname voldoet ook. Kunstenaar Michelle Piergoelam brengt hiermee de slavernij in herinnering, omdat tot slaaf gemaakte mensen goederen over de rivieren vervoerden. De curatoren ontdekten dat in de fotocollectie van het wereldmuseum vergelijkbare foto’s uit de 19e eeuw aanwezig waren, waarop de plantages in beeld werden gebracht aan de rivier. Het levert een interessant contrast op tussen historische en hedendaagse foto’s.

De curatoren kozen bij de selectie van kunstenaars voor echte verhalenvertellers. De in Gaza geboren kunstenaar Samaa Emad Abuallaban laat zien hoe moeizaam het leven is na verwoesting van Gaza. In de tentoonstelling staat een keuken van pallets, waarop foto’s en teksten van Palestijnse gerechten zijn gehangen. Het laat zien hoe inventief de Gazanen zijn: tarwe vervangt kikkererwten in de falafel, moerbeibladeren voor wijnbladeren in de dawali (Palestijnse dolma). Het is de meest indrukwekkende installatie van de tentoonstelling.

Vormgeving

Het Wereldmuseum is op zoek naar een permanente locatie in Nijmegen, na de sluiting van het Afrika museum in 2023. Onder de titel “Wereldlab” experimenteert het museum tot die tijd met nieuwe tentoonstellingsconcepten en kunstprojecten. LENS is een geslaagd experiment mede door de indrukwekkende vormgeving. Foto’s zijn niet op de muur gehangen, maar middenin de ruimte geplaatst, waarbij iedere kunstenaar een eigen vormgeving heeft gekozen: pallets voor Samaa Emad Abuallaban, hangende doeken voor Michelle Piergoelam en iPhones voor Miyarrka Media. Toch is het geen allegaartje, dankzij een crowd van vlaggen die als een rode draad door de ruimte is geplaatst.

Het is de bedoeling dat LENS uitgroeit tot een terugkerend evenement. In het toekomstige Wereldmuseum Nijmegen moet de biennale van de fotografie een definitieve plek vinden. Het is te hopen dat het aantal kunstenaars dan verder zal worden uitgebreid. De huidige selectie van vier kunstenaars en één kunstenaarscollectief is te minimaal om het thema goed uit te werken. Een “crowd” kunstenaars was beter geweest.