//
u leest...
Uncategorized

de Oorsprong van de Mens

In het spoor van de Beagle waarmee  bijna 200 jaar geleden Charles Darwin de wereld rondzeilde, is het VPRO schip de Stad Amsterdam nog altijd voor de Braziliaanse kusten te vinden. Nadat vorige week de biodiversiteit onder de aandacht werd gebracht, is het deze week de beurt aan afstamming en migratie.

 

In de aflevering was er kort aandacht voor het Genographic project. In dit onderzoeksprogramma probeert men te bepalen hoe de migratie van de mens over de wereld plaatsvond en welke effecten dit heeft op de evolutie van de soort.

 

Voor het onderzoek worden DNA monsters verzameld van honderdduizenden mensen. Al deze stukjes erfelijk materiaal worden vergeleken op hun mitochondriaal DNA (vrouwen) en het Y-chromosoom (mannen). Als deze gegevens nauwelijks afwijkingen bevatten, dan is hun genetische verwantschap groter dan als de gegevens veel verschillen.

 

Hierdoor wordt het mogelijk te kijken welke bevolkingsgroepen op elkaar lijken en hoe de mens zich over de aarde heeft verspreid. Als we de genetische sporen terugvolgen, dan komen we uiteindelijk terecht in het oosten van Afrika. Hier zouden dan de eerste mensen hebben geleefd. Ze worden voor de vorm Adam en Eva genoemd.

Een kaart van de vroege verspreiding van de mens over de aarde. Klik voor een vergroting.

de Structuur van het DNA

Onze huidige kennis van het DNA vindt zijn oorsprong in de jaren 50 van de vorige eeuw. Het was Rosalind Franklin die door gebruik te maken van röntgendiffractie de structuur van het DNA zichtbaar maakte. Bij deze techniek maakt men röntgenfoto’s van moleculen, maar de foto’s zijn niet scherp genoeg om de positie van ieder atoom zichtbaar te maken. De precieze structruur bleef dus onduidelijk.

Het Amerikaanse tweetal James Watson en Francis Crick dachten dat het DNA uit een helixstructuur bestond en hadden al eens een drievoudige helix voorgesteld. Ze misten echter het overtuigende bewijs voor hun idee. Franklin zelf geloofde niet in een helix-structuur en probeerde aan de hand van berekeningen een ander voorstel te doen.

 

Pas toen het tweetal Watson en Crick de geweldige foto’s van Franklin zag, wisten ze het zeker. Het DNA bestond uit een dubbele helix. Het model is sindsdien aanvaard als de structuur van ons DNA. Het tweetal won er in 1962 de nobelprijs voor, Franklin was toen al overleden.


watson en crick bij hun dna structuur

 

de Genetische Code

Met de structuur van het DNA was echter nog niet de aflezing van de genetische code een feit. Het duurde nog tientallen jaren voordat de technieken zo vervolmaakt waren dat de volledige code van het menselijke DNA ontcijferd kon worden.

 

In 1990 werd begonnen aan dit helse karwij, waarvan men dacht dat het wel 15 jaar ging duren. Maar dankzij voortschrijdende technieken kon al in 2000 een vrijwel complete kaart van het menselijk genoom gepresenteerd worden. Tegenwoordig kost het sequencen (ontcijferen) van een menselijk genoom enkele maanden.

 

Juist doordat de technieken steeds beter worden, is het steeds makkelijker om dit te gebruiken voor onderzoeken zoals het Genopgraphic project. In de toekomst moet het zo zelfs mogelijk worden om de techniek te gebruiken in de kliniek zodat genetische afwijkingen op grote schaal gemakkelijk kunnen worden opgespoord. Maar hiervoor moet de techniek eerst nog verbeterd worden zodat de kosten en het tijdsbestek dat nodig is, verder dalen.

Reacties

13 gedachtes over “de Oorsprong van de Mens

  1. Een mooi en boeiend historisch overzicht. Jammer dat Franklin er niet meer bij was.
    Ik ga de uitzending zeker terugkijken.
    (Mag ik hier een link achterlaten naar een bericht van mij over de mitochondriale Eva? http://www.vkblog.nl/bericht/280305/Ardi%2C_Lucy_en_Eva voor wie er meer over wilt weten)
    Groet,

    Geplaatst door Pierra | 2 november 2009, 00:04
  2. "…de Beagle waarmee 200 jaar geleden Charles Darwin de wereld rondzeilde…"
    Op het gevaar af pedant gevonden te worden……
    Het beeld van de kleine Charles als 0-jarige wereldreiziger zal me nog wel even bij blijven.
    Overigens natuurlijk een heel goed artikel.
    Vraag: Is er al informatie over grote verschillen tussen mensen ?

    Geplaatst door ing. St Hawk | 2 november 2009, 00:21
  3. @Jeroen: Informatief blog en ik ben als niet TV-kijker weer helemaal bijgepraat.
    Thanx!
    Groet,
    Kokopelli

    Geplaatst door Kokopelli | 2 november 2009, 01:05
  4. Vooral bijzonder vind ik het feit dat men (zeker in de jaren vijftig van de vorige eeuw) al apparatuur had om moleculen te fotograferen. Apparatuur die net niet scherp genoeg de posities van de atomen in beeld kon krijgen. Electronenmicroscopen waren er toen( bij mijn weten) nog niet. Je schrijft dat dit met röntgendiffractie ging. Ik begrijp deze procedure niet goed, met name over de fasen.
    Complimenten voor je actualiteit.

    Geplaatst door Smokey | 2 november 2009, 01:10
  5. wikiwikiwiki
    Maar toch heb je slecht opgelet. Charles Darwin werd 200 jaar geleden geboren (12 februari 1809). Als hij toen al de wereld had rondgezeild was hij ook beroemd geworden als de baby die het record van Mozes in zijn biezen mandje verbrak.

    Geplaatst door J de Kat | 2 november 2009, 02:53
  6. Pierra, met dank aan je extra informatie, dat is nooit verkeerd toch!
    Meneer Hawk, ik zal het speciaal voor u even bijwerken, al ging het mij natuurlijk niet om de precieze tijdspanne, dat zult u wel begrepen hebben.
    Koko, mijn dank!
    Smokey, een vraag van technische aard, ai, ik vrees dat ik nu toch de hulp van enkele natuurkundigen moet inschakelen. Röntgendiffractie is een ingewikkelde techniek waarbij het elektronen in het molecuul gaan meetrillen op de röntgengolven, hierdoor vormen de elektronen zelf een röntgenstraling die vervolgens meetbaar is. Vraag me niet om details, dit is wat ik er van begrijp, maar misschien dat er nog ergens een natuurkundige is op het blog die meer weet.
    J de Kat, uw commentaar is niet voor de poes, maar was helaas drie opmerkingen eerder al gegeven. en dat wikiwikiwiki, u heeft gelijk dat een van de doelen van dit blog is om extra informatie te geven bij de uitzendingen van de VPRO. Scherp!

    Geplaatst door Jeroen de Baaij | 2 november 2009, 07:46
  7. @Smokey:
    In de jaren vijftig waren er wel degelijk electronenmicroscopen.
    De eerste is al in 1931 gebouwd en de eerste commerciële verscheen in 1939!http://en.wikipedia.org/wiki/Electron_microscope

    Geplaatst door Jos_in_Hangzhou | 2 november 2009, 08:06
  8. De geschiedenis van de mens, het blijft interessant.

    Geplaatst door antoinette duijsters | 2 november 2009, 08:39
  9. Jeroen weer een mooi blog. Heerlijk helder…
    Groet Robert

    Geplaatst door Robert | 2 november 2009, 09:15
  10. Mooi duidelijk blog weer. Jaren geleden heb ik zelf meegedaan aan het Genographics project. Met veel plezier overigens. Veel van geleerd! Kan ik iedereen aanraden.
    Ik scheef over de uitslag een blog die ik er dan maar even bijplak hier.http://www.vkblog.nl/bericht/233410/Kan_ik_nog_meer_van_mezelf_ontbloten%3F
    "Kan ik nog meer van mezelf ontbloten?"
    En het vervolg:http://www.vkblog.nl/bericht/233959/Klimaatvluchtelingen_zijn_we_altijd_al_geweest.
    "klimaatvluchtelingen zijn we altijd al geweest.

    Geplaatst door Aad Verbaast | 2 november 2009, 11:50
  11. Tja, van wie zouden we nu eigenlijk afstammen? Uiteindelijk van Lucy of een van haar familieleden, denk ik dan :-).

    Geplaatst door Zelfstandig journalist | 2 november 2009, 13:02
  12. @Jeroen: Meer over röntgendiffractie staat hier: http://nl.wikipedia.org/wiki/R%C3%B6ntgendiffractie.
    Een citaat uit die Wikipedia tekst (ik heb enkele delen van de tekst vet gemaakt):Het geheel van de intensiteiten en fasen van elk van de verschillende verstrooide stralen bevat informatie over de inhoud van de eenheidscel. Om precies te zijn vormen ze de Fouriertransformatie van de elektronendichtheid in de eenheidscel. Helaas is het ten minste een miljoen keer duurder, tijdrovender en moeilijker om een enkele fase van een verstrooide bundel te meten dan om de intensiteiten van alle bundels te meten. Zonder gemeten fasen is het echter toch mogelijk om met rekentechnieken de elektronendichtheid te reconstrueren. Dit probleem staat bekend als het Faseprobleem in de Röntgendiffractie; de gedeeltelijke oplossing van dit faseprobleem heeft al voor een aantal kristallografen een Nobelprijs opgeleverd.
    Even heel kort door de bocht:
    De fase van een gemeten signaal is dus direct gecorreleerd aan de electronendichtheid in een moleculaire structuur. Het is alleen bijna ondoenlijk om dat per individueel verstrooid pakketje röntgenstralen te doen.
    Röntgendiffractie wordt heel veel gebruikt voor het "ophelderen" van kristalstructuren (structure elucidation). En een van de manieren om een complex kristal (en de herhaling ervan in de 3D ruimte) te beschrijven is de zogeheten eenheidscel. Vandaar ook de verwijzing daarnaar in de tekst.
    Zie ook het algemene overzicht in http://en.wikipedia.org/wiki/Organic_chemistry en dan met name hoofdstuk 4.
    Groet,
    Kokopelli

    Geplaatst door Kokopelli | 2 november 2009, 15:52
  13. Mijn dank is groot voor alle links en extra informatie die wordt aangedragen in de reacties. Het geeft het blog extra waarde, vind ik!

    Geplaatst door Jeroen de Baaij | 2 november 2009, 23:22

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Archief

Like //Vensters op Facebook!

Abonneer je op dit blog en ontvang een e-mailbericht bij elke nieuwe post!

Doe mee met 382 andere volgers

Creative Commons License
Op dit werk is een Creative Commons Licentie van toepassing.
%d bloggers liken dit: