//
u leest...
Uncategorized

Bevordert de mens de biodiversiteit?

In het kielzog van Darwin’s Beagle is het schip, de Stad Amsterdam, ondertussen bij het Braziliaanse regenwoud aangekomen. In de VPRO televisieserie wordt bekeken hoe het met de aarde gesteld is. Om deze vraag te beantwoorden ,wordt het schip tijdelijk verlaten voor een onderzoekje in de jungle, waarbij een verrassende conclusie volgt.

Het schip meert aan bij de Braziliaanse kustplaats Salvador de Bahia. In de tijd van Darwin was dit een kleine nederzetting omringd door de tropen, maar tegenwoordig is het een grote stad. De jungle begint pas vele kilometers landinwaarts.

Het is het verhaal van een continent. Grote stukken oerwoud zijn verdwenen om plaats te maken voor landbouw, steden en wegen. De ‘longen van de aarde’, zoals het oerwoud wel genoemd wordt, worden steeds kleiner en natuurorganisaties schreeuwen moord en brand. De biodiversiteit staat onder druk.

In de aflevering van gister wordt een onderzoek belicht dat het effect van bosbranden op de soortenrijkheid van het oerwoud bekijkt. Als boeren hun landbouwgrond in brand zetten, vatten namelijk ook vaak stukken van de tropen vlam. Uit de eerste voorzichtige resultaten blijkt dat veel bosbranden in korte tijd een nadelig effect heeft. Een enkele  brand kan het bos wel opvangen, maar meerdere branden in korte tijd hebben het verdwijnen van soorten als gevolg.

 

Carolus Linnaeus
De vele soorten levende organismen die op de aarde, zijn ingedeeld volgens een hiërarchisch systeem. Het begint bij rijken zoals het dierenrijk en het plantenrijk, om zich vervolgens via stammen, klassen, orden, families en geslachten steeds verder op te splitsen tot op soortniveau. Het is een systeem dat ooit werd bedacht door de Zweedse bioloog Carolus Linneaus.

Linnaeus klasseerde in zijn standaardwerk Systema Naturae 7000 soorten volgens dit systeem. Het zou de basis worden voor de hedendaagse taxonomie. Een bijzonder detail van het werk uit 1735 is dat de mens werd onderverdeeld bij de zoogdieren. Ver voor Darwin kwam Linnaeus dus al tot de conclusie dat de mens tussen de dieren thuishoorde, ondanks zijn rotsvaste geloof in god.

Taxonomie in de Tropen
Het 300 jaar oude systeem van Linnaeus wordt nog steeds gebruikt, al zijn er natuurlijk vele aanpassingen en toevoegingen gedaan. Jaarlijks worden nog altijd nieuwe soorten gevonden en geclassificeerd. Juist op moeilijk bereikbare plekken met een hoge biodiversiteit zoals het oerwoud worden nog altijd nieuwe soorten gevonden.

Door de invloed van de mens verdwijnen er echter steeds meer regenwouden. In de schoolboeken staat dat de aanwezigheid van grote groepen mensen vernietiging van de natuur als gevolg heeft. Fout! Zo leren we tijdens de reis van de Beagle.

Uit een archeologisch onderzoek in Brazilië blijkt namelijk dat er ook al voor de kolonisatie van Brazilië grote groepen mensen in het oerwoud leefden, vergelijkbaar met het Middeleeuwse Europa. Een netwerk van steden verspreid over de jungle. Op de plaatsen van opgravingen zijn talloze resten van potten gevonden. Ook kan aan de bodem gezien worden dat er veel menselijke activiteit moet zijn geweest.

Maar de meest opmerkelijke vinding van het onderzoek is dat juist deze sterk bevolkte gebieden een hogere biodiversiteit kenden, dan de afgesloten streken van oerwoud waar nauwelijks mensen woonden. De mens zou dus voor een grotere soortenrijkdom hebben gezorgd. Zo ontkracht de Beagle iedere week weer een nieuw fabeltje!

Al blijf ik met de vraag zitten of deze hogere biodiversiteit niet verklaard kan worden doordat de plaatsen van de menselijke nederzettingen niet van nature beter geschikt zijn voor leven, bijvoorbeeld door de aanwezigheid van bepaalde nutrienten of water.

Reacties

10 gedachtes over “Bevordert de mens de biodiversiteit?

  1. Leerzaam blog waarin de reis van de Beagle voor veel opheldering zorgt en welke jij helder hebt verwoord .
    "Al blijf ik met de vraag zitten of deze hogere biodiversiteit niet verklaard kan worden doordat de plaatsen van de menselijke nederzettingen niet van nature beter geschikt zijn voor leven, bijvoorbeeld door de aanwezigheid van bepaalde nutrienten of water".
    Interessante vraag Jeroen. Misschien nog verder terug naar de bron of het causale:
    Hoe komt het dat er sommige plekken geschikter zijn voor leven door aanwezigheid van bepaalde( grotere hoeveelheden of concentraties van) nutriënten, micronutriënten en natuurlijk altijd water, de belangrijkste levensbehoefte. Er schijnen veel plekken op de aarde te zijn die door magnetische energie in de aardkorst dit soort belangrijke elementen bevatten. Alles is immers herleidbaar tot energie. E=mc2.
    Ik weet niet of dit over die energie op een dergelijke manier ergens staat beschreven.
    Heb het idee dat de mens niet de biodiversiteit bevordert, maar daar neerstrijkt waar de biodiversiteit van nature bevorderd wordt. Misschien door een onbewuste aantrekkingskracht, het aardmagnetisme.

    Geplaatst door Smokey | 27 oktober 2009, 00:59
  2. Misschien begrijp ik het niet helemaal goed, want het oprukken van de steden zou toch wel de biodiversiteit moeten schaden. Misschien leefden die nederzettingen uit het archeologisch onderzoek meer in harmonie met de natuur.
    Anderzijds hebben we hier sinds een paar jaar een tuin aangelegd waar elk jaar nieuwe en andere vogels te zien zijn. In den beginne was er op dit terrein nog niet eens een mus. Bedoelen ze iets in die trant?
    Groet,

    Geplaatst door Pierra | 27 oktober 2009, 01:05
  3. De mens zou de biodiversiteit bevorderen, ik denk dat Smokey het al aangeeft. de mensen leefden op de beste plaatsen. dat was hier in Europa 15000 jaar geleden ook zo. Maar ze gingen tegelijk ruig in de natuur te keer. Zo erg dat toen al diersoorten werden uitgeroeid.

    Geplaatst door antoinette duijsters | 27 oktober 2009, 08:38
  4. De uitzending (uiteraard) gezien en dan deze waardevolle, gedegen aanvulling ook graag tot me genomen.
    Voor het antwoord op je vraag voel ik me niet deskundig.

    Geplaatst door Theo | 27 oktober 2009, 08:59
  5. We blijven altijd met vragen zitten. maar de verhalen, dit blog, mag er wel zijn…, zijnde de waarheid.
    Groet
    Robert

    Geplaatst door Robert | 27 oktober 2009, 09:39
  6. Nu zie ik meer coherentie en eensluidendheid ontstaan diverse reacties en invalshoeken. Zie Pierra en Antoinette met wie ik me in deze graag wil conformeren.
    Misschien kan men biodiversiteit splitsen in positeve en negatieve biodiversiteit. Positieve omgang met de natuur zal aldus positieve diversiteit bevorderen, zoals ook het Beagleonderzoek ontdekt heeft.De plaatsen waar de mens er "ruig tekeer is gegaan" , zoals Antoinette treffend verwoordde, daar zal de biodiversiteit uiteindelijk geen oneindige levensduur beschoren zijn.
    Pierra heeft het stuk grond waar zij ging wonen, met liefde voor de natuur verzorgd en bewerkt en deze inspanningen werden beloond. Constructief versus destructief. De Beagleexpeditie kan de mensheid nog meer wakker maken. Er is de natuur al veel onrecht aangedaan. Weg met het destructieve. Het wordt tijd…..

    Geplaatst door Smokey | 27 oktober 2009, 09:47
  7. "Zo ontkracht de Beagle iedere week weer een nieuw fabeltje!"
    Je stelt er terecht vragen bij. Ik had ook niet de indruk dat dit ‘fabeltje’ in de uitzending werd ontkracht. Dat kan ook niet dor onderzoek op een zo klieine schaal.
    Wetenschappers zien wel degelijk een verband tussen wereldpopulatie en biodiversiteit.
    Ik verwijs o.a. naar de artikelen op de site van OPT (Optimum Population Trust). Daar wordt de stelling aangehangen dat biodiversiteit aan het afnemen is door menselijk ingrijpen (geen verrassing). Maar ook: groeiende biodiversiteit krijgt pas weer kansen als de wereldbevolking zou verminderen tot 2 mijard mensen.
    David Attenborough is beschermheer van deze organisatie…http://www.optimumpopulation.org/index.html

    Geplaatst door Aad Verbaast | 27 oktober 2009, 10:09
  8. Ik begreep uit de aflevering van afgelopen zondag dat de mensen die eeuwen geleden al in het regenwoud woonden, zorgden voor een betere diversiteit in het gebruik van de grond. Dat zou meer overeenstemmen met het instand houden van de totale biodiversiteit.

    Geplaatst door Zelfstandig journalist | 27 oktober 2009, 19:53
  9. De indeling begon na de veronderstelde big bang.
    Alles daarna: brokstukken kennis van de tijd
    die het tijdloze nooit raken kunnen

    Geplaatst door Joost Lips | 27 oktober 2009, 22:27
  10. Bedankt weer voor al jullie mooie reacties en overpeinzingen!
    Het mag uiteraard duidelijk zijn dat de huidige urbanisatie niet goed is voor de biodiversiteit, maar blijkbaar was de wijze waarop de mens er heeft geleefd meer in harmonie met de natuur. Maar toch vind ik het een interessant gegeven dat grootschalige bewoning niet per definitie nadelig hoeft te zijn. Toch eens kijken hoe we dat zouden kunnen inpassen in de hedendaagse tijd!

    Geplaatst door Jeroen de Baaij | 27 oktober 2009, 23:14

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Archief

Like //Vensters op Facebook!

Abonneer je op dit blog en ontvang een e-mailbericht bij elke nieuwe post!

Doe mee met 382 andere volgers

Creative Commons License
Op dit werk is een Creative Commons Licentie van toepassing.
%d bloggers liken dit: