Uncategorized

Er is niet genoeg stof!

Stof ga je te lijf met een stofdoek. Al op de basisschool ging ik iedere vrijdagmiddag met een doekje over de spulletjes in het klaslokaal. 15 jaar later is de wekelijkse basis een beetje verdwenen, toch is het gevecht met de kleine deeltjes er niet minder om. Maar wat doe je als er geen stof is, terwijl je er juist op zit te wachten?

Het overkwam deze week een tweetal onderzoekers op de ‘Stad Amsterdam’, de VPRO boot die Darwin’s wereldreis nazeilt. Ze lagen voor de kust van de Kaapverdische eilanden. Deze plek staat bekend om zijn enorme stofwolken die vanaf de Sahara de oceaan opwaaien. Maar juist toen het schip aankwam, was net de jaarlijkse plensbui gevallen waardoor er een week lang nauwelijks stof in de lucht zat.

Een tegenvaller dus voor het tweetal onderzoekers van een Berlijnse universiteit die speciaal voor het project een week over waren gekomen. Het onderzoek interesseert zich namelijk in ‘het stof’ dat vanaf de sahara komt en daarbij talloze voedingsstoffen meeneemt. In de oceaan leven organismen die van deze voedingsstoffen afhankelijk zijn.


stofwolken vanaf de sahara

Ook Darwin had bij zijn reis om de wereld hier stof gevonden en meegenomen naar Engeland. De onderzoekers hadden graag op dezelfde plek een monster genomen om het stof van 200 jaar geleden te vergelijken met de deeltjes van nu.

Het stof en zand in de Sahara fascineert de mensheid al eeuwen. Al ten tijde van de Grieken werd het gebruikt voor de wetenschap. Archimedes gebruikte de zandkorrels van de Sahara namelijk voor wiskundige berekeningen.  De Griek is voornamelijk bekend vanwege zijn uitroep ‘Eureka!’ en zijn wetten over het drijfvermogen van een schip.

Maar hij hield zich ook bezig met veel abstractere wiskunde. Archimedes introduceerde het systeem van machten en creëerde hiermee gigantische getallen. Hij begon simpel met twee maal twee, is twee tot de macht twee en dat is vier., maar creëerde ook gigantische getallen toen hij tot de macht 100 ging. Hij legde zijn principes vast in de ‘de Zandrekenaar’. Dit traktaat is zou genoemd omdat hij in dit werk zandkorrels als voorbeeld neemt.


archimedes

Hij probeert in hetzelfde werk de grootte van de aarde te berekenen in het aantal zandkorrels en komt uit op 8 x 1063. Bijzonder is ook dat hij al denkt in termen van oneindigheid. Hij schrijft: ‘Er zijn er die denken dat het aantal zandkorrels oneindig is… Maar ik zal laten zien dat sommige getallen nog groter zijn.’

De onderzoekers op de Beagle zijn echter niet geïnteresseerd naar de wiskundige berekeningen van het aantal zandkorrels in de Sahara. Zij zijn vooral geïnteresseerd in de chemische samenstelling. Maar de hele week was er geen zand te zien en dus ging het schip weer op weg naar de volgende bestemming zonder dat de twee onderzoekers resultaat hadden kunnen boeken.

Na een half uur op zee, dook er opeens een enorme stofwolk op. Tja, zo gaan die dingen. Maar, zo beloofde Lex Runderkamp, ze zouden nu alsnog monsters nemen en ze opsturen naar Berlijn. Zou Lex zijn stofdoek al hebben uitgepakt?

12 reacties op “Er is niet genoeg stof!

  1. Wanneer je een stofdoek meet, JB, dan kom je uit op 38½x38½ – een stofje is een fractie van 3,18670000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000003650000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000 en verder… Of klopt dit niet?
    Het Eureka van Archimedes had een volume van circa 1/8 van ¾hg, de rest was lucht vermengd met stof.
    Of klopt dit ook niet?

  2. kuifje simon

    Ieder geval stof tot nadenken !

  3. Albert Marinus

    … inderdaad, een zandkorrel is nimmer precies …

  4. Smokey Robbinson

    Jeroen met een wapperende stofdoek:)) maar wel een mooi afgestoft blog!!
    Maar wat kan er voor voedingsstof zitten in Saharazand? Toch niet meer of minder dan het ( niet te onderschatten)mineraal silicium. Waarom is het niet eenvoudiger om rechtstreeks in de Sahara een zandmonster te nemen?

  5. Jeroen de Baaij

    Heer Johan, uw berekeningen zijn onnavolgbaar! 😉 Daar kon Archimedes nog wat van leren
    Simon, absoluut!
    Albert, zandkorrels zijn altijd anders
    Smokey, volgens de uitzending van afgelopen zondag ging het inderdaad vooral om mineralen, en dan in het bijzonder om ijzer. Ze willen ter plekke monsters nemen om te kijken in welke concentraties de mineralen voorkomen in het zand, deze concentraties kunnen anders zijn dan in de Sahara. Ook worden er watermonsters genomen om te kijken op welke dieptes je de mineralen terugvindt in de zee.

  6. LAAT IK NU METEEN DENKEN AAN WISLAWA SZYMBORSKA.
    UITZICHT MET ZANDKORREL.
    We noemen hem een zandkorrel,
    maar zelf noemt hij zich korrel noch zand.
    Hij kan het af zonder een naam,
    of die nu algemeen, bijzonder,
    vluchtig, blijvend,
    verkeerd of passend is.
    …:-)

  7. Geboeid gekeken naar de uitzending. Ook omdat eilanden worden aangedaan. Hoe je vanuit de zee een eiland ziet liggen. Op de Beagle werden kustlijnen en profielen getekend. Was een prachtig plot aan dat programma toen die stofwolk toch nog verscheen.

  8. Aad Verbaast

    Interessant verhaal. Ik zal toch eens gaan kijken naar deze serie.
    Ik blijf wel met dezelfde vraag zitten die Smokey stelde..

  9. knutselsmurf

    Ze mogen ook mijn auto wassen en het vuil dat er af komt analyseren.
    Het is voor de helft afkomstig uit de Sahara.
    Het moet echt uitgestrekt zijn daar.

  10. Zelfstandig journalist

    Heb de aflevering ook gezien. Wil er even een geheel andere vraag tegenaan gooien (als het mag hier Jeroen?). Op het schip vaart ook de achter-, achter-, achterkleindochter van Darwin mee. Sarah Darwin. Biologe, getrouwd, twee kinderen. Jochies van 4 en 6 (schat ik). 13-Jarige Nederlandse Laura mag niet in haar uppie de wereld rondzeilen. En terecht. Sarah Darwin mag wel 35 weken heel de aarde rondvaren met man en twee jonge kinderen. Is dat pedagogisch wel verantwoord (ze gaf ze zondag wel een leuke biologieles)?

  11. Jeroen de Baaij

    laila, wat een prachtige associatie. Leuk dat je hem even met ons deelde!
    Theo, ja die stofwolk op het einde maakte het helemaal af! Ik kan mee voorstellen dat jij als eilandenliefhebber met veel plezier naar de afleveringen moet kijken. Ik kijk vooral vanwege het biologische perspectief.
    Aad, ik heb de vraag zo goed mogelijk beantwoord in mijn reactie op Smokey. Dat bepaalde voedingsstoffen in de Sahara worden gevonden, wil niet per definitie zeggen dat ze ook verwaaien en de oceaan bereiken. Bovendien is het interessant om te weten in welke hoeveelheid dit de oceaan bereikt.
    Knutselsmurf, misschien kan je Berlijn even bellen?
    Zelfstandig journalist, uiteraard mag je er een nieuwe vraag tegenaan gooien! Ik heb me over hetzelfde ook verbaasd, maar ik ken uiteraard niet de precieze Engelse leerplichtwet. Verschil met Laura is natuurlijk wel dat deze kinderen niet alleen zijn.

  12. Zelfstandig journalist

    De tocht is nochtans niet zonder gevaar.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: