Uncategorized

Erasmus – de Andere Darwin

in het kader van de vkblog wetenschapsdag, wil ik jullie aandacht vragen voor darwin. niet voor de wereldberoemde charles darwin, die dit jaar toch al zoveel aandacht krijgt, maar voor die andere darwin. ik heb het over erasmus darwin, tegenwoordig ook wel bekend als “de grootvader van”.

Erasmus Darwin leefde in de 18e eeuw en was een typisch voorbeeld een “homo universalis”. Hij was niet alleen arts, dichter, natuurkundige, botanicus en filosoof, maar ook uitvinder. Gefascineerd door de menselijke anatomie ontwierp hij een zogenaamde ‘spraakmachine’ die alle klinkers en medeklinkers kon voortbrengen. Maar hij investeerde bijvoorbeeld ook in de aanleg van kanalen in Engeland en ontwierp een kanaallift. Hij was duidelijk op vele fronten actief.

Nu de geschiedenis ons heeft geleerd dat zijn kleinzoon, Charles, een evolutietheorie op papier heeft gezet die de wereld op zijn grondvesten deed schudden, is het interessant om te kijken naar erasmus’ geschriften over de evolutie. erasmus darwin heeft namelijk ook gepubliceerd over de mogelijkheid van evolutie, voornamelijk in zijn “zoonomia” en “the temple of nature”.

In “the Temple of Nature” gaat Darwin uitgebreid in op zijn evolutietheorie die we beter ‘transformatietheorie’ kunnen noemen. Bij bodemkundig onderzoek dat hij had gedaan, had hij in verschillende aardlagen fossiele schelpen gevonden. Het was Darwin opgevallen dat de fossielen op elkaar leken en in de loop der tijd moesten zijn veranderd. Als het ware getransformeerd. De interessante conclusie die hij hieraan verbond was dat al het leven moest zijn voortgekomen uit de zee en zich steeds verder had ontwikkeld.

“Nurs’d by warm sun-beams in primeval caves
Organic Life began beneath the waves. […]
Still Nature’s births enclosed in egg or seed
From the tall forest to the lowly weed,
Her beaux and beauties, butterflies and worms,
Rise from aquatic to aerial forms.

Met deze theorie legt hij een basis voor wat zijn kleinzoon, Charles Darwin, later ook zou gebruiken met zijn evolutietheorie. Namelijk het idee dat soorten zich uit elkaar konden ontwikkelen. Deze theorie werd gesteund door onder meer de geologische vondsten van Cuvier.
Maar Erasmus Darwin zoekt de verklaring voor de transformatie nog niet in natuurlijke selectie. Hij beschrijft een transformatie die erop gericht is om de soort beter te maken. Eigenschappen die een organisme ontwikkelt tijdens het leven kunnen worden doorgegeven aan het nageslacht.

“As in dry air the sea-born stranger roves,
Each muscle quickens, and each sense improves;
Cold gills aquatic form respiring lungs,
And sounds aerial flow from slimy tongues.[…]
Where milder skies protect the nascent brood,
And earth’s warm bosom yields salubrious food;
Each new Descendant with superior powers
Of sense and motion speeds the transient hours;
Braves every season, tenants every clime,
And Nature rises on the wings of Time.”

Het is interessant om te zien dat Erasmus Darwin noemt dat longen zich ontwikkeld hebben uit de kieuwen. Dit sluit natuurlijk perfect aan bij zijn aanname dat al het leven zich uit de zee heeft ontwikkeld.

De theorie van Erasmus Darwin komt eigenlijk het meest overeen met de theorie van Lamarck. Opvallend is het hierbij dat Erasmus Darwin dit al in 1802 publiceerde, terwijl Lamarck zijn evolutietheorie pas in 1809 publiceerde. Toch kreeg Lamarck veel meer aandacht. Hier zijn twee redenen voor aan te wijzen. Erasmus Darwin overleed in 1802 en kon dus zelf geen aandacht meer genereren. Ten tweede was “the Temple of Nature” in een dichtvorm geschreven, waardoor het door de wetenschappers werd afgedaan als ‘poëzie’ en niet serieus werd genomen als wetenschappelijk geschrift.

“The Temple of Nature” is buiten een interessante theorie en een mooi dichtwerk, ook een mooi tijdsbeeld van de wetenschap rond 1800. Zo beschrijft Erasmus Darwin uitgebreid over de ‘generatio spontanea’, ofwel het ontstaan van leven uit het niets. In de noten van zijn geschrift haalt hij enkele onderzoeken aan waaruit dit zou moeten blijken en in het gedicht zelf schrijft hij:

“Hence without parent by spontaneous birth
Rise the first specks of animated earth;
From Nature’s womb the plant or insect swims,
And buds or breathes, with microscopic limbs”

Hij verklaart hiermee het ontstaan van het leven op aarde. Bacterieën zouden uit het niets ontstaan zijn en daarma zou het leven zich verder ontwikkeld hebben volgens zijn eerder beschreven transformatietheorie.

Erasmus Darwin moet een levendige man zijn geweest die zich in vele zaken verdiept heeft. Helaas werd hij door veel wetenschappers afgedaan als een ‘fantast’. Charles Darwin heeft tijdens zijn leven dan ook altijd zo minmogelijk aan zijn grootvader gerefereerd om niet in dezelfde hoek gezet te worden. Deze schaamte voor Erasmus Darwin is niet terecht, want veel van wat Charles Darwin publiceerde, borduurde voort op de geschriften van zijn opa.

Voor de volledige tekst van ‘The Temple of Nature’ en de andere werken van Erasmus Darwin verwijs ik u graag door naar Project Gutenberg. Een aanrader voor de liefhebber van poëzie en wetenschap.

18 reacties op “Erasmus – de Andere Darwin

  1. Nooit van hem gehoord.
    Veel lezenswaardige info.
    Ga deze dag nog wel reageren, ben nu benieuwd naar anderen.
    Aanbevolen.

  2. Allerzielen1985

    Erg interessant Jeroen!
    Darwin trouwde zich later toch ook de beroemde porselein familie Wedgwood in (die tot op de dag van vandaag behoorlijk prijzige, maar mooie serviezen maakt)?
    Leuke blog in ieder geval. Met overtuiging en eruditie gebracht.

  3. Nog een interessant en veelzijdig familielid, genoemd naar..
    Goed stuk!

  4. A C T U A L I T Y

    Kunt U mij ook de Naam
    in de évolutie uitleggen
    E Ras Mus…Hoe is dat
    Vogletje in de Darwiniaanse
    Theorie geëvolueerd tot zo’n
    Wijs Heer Ras musje..??
    Graag een ‘Wetenschapelijk-
    onderbouwd verslag graag!!’.
    O ja, ik hoorde op de radio
    dat bij een Foetus in het
    aller-prilste begin..je
    onder de microscoop nog
    steeds ‘Kieuwen’kunt zien
    Interessant niet..
    Groet et au revoir Joshua

  5. Aad Verbaast

    Ik kende hem ook niet.. Maar Darwin komt uit een goed nest zo te lezen.
    Tja, toen kon je nog universeel wetenschapper zijn.. Die tijden zijn wel voorbij..

  6. Jeroen de Baaij

    @ Theodorus, bedankt voor je snelle reactie!
    @ Karl, de zoon van Erasmus Darwin (vader van Charles) was de eerste die Wedgewood huwde, Charles Darwin huwde later ook met een Wedgewood, namelijk zijn nichtje
    @ Annelies, dank je wel!
    @ Joshoa, bedankt voor je poetische reactie, een wetenschappelijke verklaring heb ik niet, dat zou ‘mussen’ ziften worden (oke, een beetje flauw, dat geef ik toe)
    @ Aad, Het is inderdaad spijtig dat men tegenwoordig geen universeel wetenschapper meer kan zijn, bedankt voor je reactie!

  7. @Jeroen: Ook volkomen nieuw voor mij. Een heel informatieve bijdrage!
    Groet,
    Kokopelli

  8. Meneer Opinie

    Ik wist wel van Erasmus en zijn inzichten en heb ergens gelezen dat hij dichters als Wordsworth beinvloed heeft. Mooi stuk over de opa van… En aanbevolen

  9. Boeiend en lezenswaardig, een mooie bijdrage Jeroen!
    Ik had nog nooit van deze grootvader gehoord, goed om het nu te weten…
    Groet Bart

  10. Je hebt een bijzondere bijdrage neergezet, Meneer Jeroen! Naar mijn smaak de beste.

  11. Jeroen de Baaij

    @ Kokopelli, ik ben blij dat je nu kennis hebt gemaakt met Erasmus!
    @ Meneer Opinie, bedankt!
    @ Bart, zie Kokopelli
    @ Johan, Bedankt voor het grote compliment, maar smaken verschillen, want de aanbevelingen tonen dat andere stukken favorieter zijn 😉
    Al mag ik ook niet klagen hoor!

  12. Ik was in mijn leeshonger vanavond glad vergeten je bijdrage aan te bevelen, merkte ik, Jeroen, ik heb mijn ‘verzuim’ maar gauw goedgemaakt! 🙂

  13. Meneer Jeroen, smaken verschillen zeker, maar het gaat om de inhoud, als u begrijpt wat ik bedoel. En stribbelt u nu niet tegen, u weet immers, meestal heeft één mens één smaak…

  14. Deze achtergrondinformatie is niet zo bekend, maar wel relevant en daarom verdient je blog wel wat extra aandacht! Dus ook nog even Johan aanbevolen :-).

  15. Onbekend en boeiend…

  16. Jeroen, vergeet ook niet dat aanbevelingen niet veel zeggen. Wanneer iemand zijn familie of buren of vrienden of wie dan ook gaat informeren over één en ander, dan schieten de aanbevelingen in korte tijd snel naar grote hoogten…

  17. dit wist ik niet. Leuk om te weten.
    gr Z

  18. degelijke bijdrage, veel nieuwe informatie gelezen.
    Complimenten!
    gr.koen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: