//
u leest...
Onder de Loep

Homage to the Square van Albers (Geometrische Abstractie)

 
‘Homage to the Square’ is een serie die bestaat uit meer dan 1000 werken die door Josef Albers werden gemaakt tussen 1949 en 1976, het jaar dat hij overleed. Albers was een Duitse kunstenaar uit de Bauhausschool. Hier studeerde hij, gaf er later les en ontmoette kunstenaars als Kandinsky en Klee. Zijn Homage to the Square reeks wordt ingedeeld bij de geometrisch abstracte kunst. Dat wil niet veel meer zeggen dan dat het werk abstract is en bestaat uit geometrische vormen.

Ieder werk in de serie is op dezelfde wijze opgebouwd. Meerdere vierkanten (3 of 4) die steeds kleiner worden, zijn in elkaar geplaatst. In ieder werk zijn de verhoudingen hetzelfde. Er worden geen lijnen tussen de vierkanten geplaatst. De randen van de vierkanten zijn zelfs niet helemaal recht maar altijd een beetje ‘trillerig’ zodat er op de randen van de kleuren een speels effect ontstaat en de kleuren als het ware in elkaar over lopen.

Kleurschakering
Volgens eigen zeggen had Albers een hekel aan de cirkel, omdat hij nooit wist of de cirkel stilstond of rondjes draaide. Van een vierkant wist men altijd dat hij op één van zijn vier randen zat. Ondanks deze voorliefde voor het vierkant, is het vooral een middel voor Albers en niet het doel. Albers probeert namelijk niet het vierkant te tonen, maar vooral de interactie tussen de kleuren.

Door de exacte keuzen van naast elkaar geplaatste kleuren lijken bepaalde vierkanten naar voren te komen en andere vierkanten juist op de achtergrond te staan. In het gele werk dat linksboven staat afgebeeld, komt ieder nieuw vierkant uit het vorige vierkant naar voren. Juist door de vierkanten verticaal asymmetrisch op het doek te plaatsen wordt dit effect versterkt.

   

cézanne
Waar vaak de kunstenaars van De Stijl worden genoemd als Albers voorbeelden, moet je eigenlijk nog verder terug gaan in de tijd. Albers was namelijk zwaar geïnspireerd door Cézanne, die hij als één van de grootste schilders van alle tijden zag. Cézanne was de eerste die het lijnenperspectief losliet en niet met licht en schaduwen werkte, maar met kleuren diepte maakte.

Als we kijken naar Cézanne’s ‘Maison et ferme du Jas de Bouffan’ (links) uit 1887 zien we twee huizen die niet zijn geschilderd volgens het traditionele lijnenperspectief. Cézanne probeert in dit werk door middel van kleurschakeringen diepte creëren en gebruikt dan ook warme kleuren op de voorgrond en grijzere kleuren op de achtergrond. Albers was hierdoor gefascineerd en onderzocht de verhoudingen tussen kleuren in zijn schilderijen.

In deze zoektocht naar kleur concludeert Albers dat kleuren geen vaste waarden hebben. Ieder persoon ziet kleuren anders en bovendien wordt dit zicht beïnvloed door allerlei andere factoren. Vooral omliggende kleuren hebben een grote invloed op onze perceptie, een mooi voorbeeld dat gebaseerd is op een boek van Albers, is online HIER te bekijken. Je moet op die site proberen twee kleuren die een andere omringende kleur hebben, gelijk te maken. Je zult merken dat dit heel bedrieglijk is.

 

Invloed

Albers’ werk laat zien dat we proberen dieptes te zien in een plat vlak en dat we verhoudingen tussen kleuren waarnemen in plaats van de werkelijke kleur. Deze constateringen hebben geleid tot een hele stroming die probeert onze perceptie te beïnvloeden, de zogenaamde Op Art. In de Op Art staat het misleiden van het menselijk oog centraal.

Het werk van Albers heeft vele kunstenaars uit deze stroming beïnvloed. Een voorbeeld van een werk uit de Op Art dat erg geïnspireerd is op de serie van Albers, is een ongetiteld schilderij uit 1968 van Anuszkiewicz (rechts). In dit doek wordt door middel van kleur en vorm hetzelfde effect gezocht. Ook hier lijken de vierkanten op je af te komen.

Anuszkiewicz wordt gezien als een van de lijdende figuren binnen de Op Art. De invloed van Albers op zijn werk is goed zichtbaar. Het werk van Albers speelt dan ook een centrale rol in de ontwikkeling van de geometrische abstractie na de tweede wereldoorlog.

Blikvangers.005 In de serie ‘Onder de Loep’ staat steeds een kunstwerk centraal en wordt gekeken naar de positie van dit werk in de kunstgeschiedenis. Leer meer over deze topwerken en waarom ze zoveel invloed hebben gehad. Hier vind je het overzicht van alle bijdragen: Onder de Loep.

Reacties

12 gedachtes over “Homage to the Square van Albers (Geometrische Abstractie)

  1. Ah, Das Bauhaus… tja, wat zal en kan ik daar nu over zeggen. Afgelopen dagen was ik ook bezig met iets te doen over Bauhaus, maar nu heeft meneer Jeroen de bakens naar de andere kant geschoven… ;-))
    Nu ja, toch heel mooi dat je iets neerzet over het belangrijke werk van meneer Gropius en de zijnen en dat is heel wat waard!
    (Ehm, is het werkelijk dat Jeroen amateur is op kunst- ~en wellicht op allerlei ander~ gebied?)

    Geplaatst door Johan HvD | 8 februari 2009, 00:20
  2. Inderdaad, Das Bauhaus, al zie je niet zo heel veel van die traditie terug in dit werk. Dus Bauhaus berichten blijven altijd welkom natuurlijk 😉
    Meneer Johan, ik zou toch niet tegen u durven liegen, ik ben werkelijk amateur op kunstgebied. Ik ben een brave biologiestudent, die wel erg geïnteresseerd is in de kunsten natuurlijk. Gelukkig kan je uit boeken en in musea ook veel leren…

    Geplaatst door Jeroen de Baaij | 8 februari 2009, 00:28
  3. Ik hou niet zo van vierkanten en ruitjes;-), maar jouw stuk boeit

    Geplaatst door laila | 8 februari 2009, 09:53
  4. Spannend, ik kende Albers niet.
    (maar ik heb een voorkeur voor de circel..)
    Je schrijft over Paris, kunst en geschiedenis. Ik zie een beetje verwantschap met mijn Passagenproject- ik neem toch aan dat je Walter Benjamin gelezen hebt?Reactie is geredigeerd

    Geplaatst door maria | 8 februari 2009, 09:58
  5. Ga vanmiddag gelijk de video van het Triadisch Ballet van Oskar Schlemmer weer eens bekijken. Ben dan even genieten.

    Geplaatst door kuifje simon | 8 februari 2009, 11:36
  6. Ja, dat dan ook wel weer, meneer Jeroen. Daar getuigt uw reisdagboek van. De vele museumtochten zijn waarlijke studiereizen voor een brave biologiestudent… 😉
    Nu ja, met hernomen energie, heb ik het Bauhausbericht toch maar tot een goed einde proberen te brengen. Ge zult er spoedig ende dra kennis van kunnen nemen!

    Geplaatst door Johan HvD | 8 februari 2009, 17:30
  7. Danke danke!
    Weer een mooie, zinnige bijdrage. Leuk dat je terloops nog aan Paul Klee refereert. Met graagte gelezen 🙂
    je toegewijde lezer,
    KarlReactie is geredigeerd

    Geplaatst door Allerzielen1985 | 8 februari 2009, 20:23
  8. @ maria, ik moet je teleurstellen, ik heb wel gehoord van Walter Benjamin, maar gelezen heb ik hem niet.
    @ kuifje, het triadisch ballet is inderdaad erg bijzonder. Al ken ik maar kleine stukjes.
    @ Johan, ik heb je Bauhaus bericht met veel plezier gelezen, ik kan het iedereen aanbevelen!
    @ Karl, ik ben blij dat je het met plezier hebt gelezen! Bedankt voor je reactie.

    Geplaatst door Jeroen de Baaij | 8 februari 2009, 22:16
  9. Plezierige kennismaking.
    Ik zet je op mijn linklijst.
    1916 ga ik lezen. Vorige week de dagboeken van Louis Barthas gelezen, zij het niet ALLES.

    Geplaatst door Theodorus | 9 februari 2009, 12:20
  10. Theodorus, bedankt voor je reactie, het is een eer bij zo’n ervaren blogger vermeld te worden.

    Geplaatst door Jeroen de Baaij | 9 februari 2009, 23:33
  11. Je schrijft erg goed en je onderwerpen interesseren mij ook. Ik hoop wederzijds, want ik streef altijd wel naar interactie.

    Geplaatst door Theodorus | 9 februari 2009, 23:49
  12. Heel interessant wat je zegt over kleurverhoudingen. Heb dat nooit zo gezien behalve dan het contrasterende effect bij kleurencombinaties van complementaire kleuren.
    Het effect in het schilderij van Anuszkiewicz zal nog worden versterkt door de combinatie van de complementaire kleuren rood en groen. De lijnen van de vierkanten lijken te vibreren.Reactie is geredigeerd

    Geplaatst door Ingrid van den Bergh | 13 februari 2009, 16:25

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Archief

Like //Vensters op Facebook!

Abonneer je op dit blog en ontvang een e-mailbericht bij elke nieuwe post!

Doe mee met 404 andere volgers

Creative Commons License
Op dit werk is een Creative Commons Licentie van toepassing.
%d bloggers liken dit: