//
u leest...
Parijs

In de voetsporen van Baudelaire

Het zonnetje schijnt en ik slenter langs de Seine. De weerspiegeling in het water laat de gebouwen aan de kant vervormen en ik geniet van de sfeer en het weer. Ik ben dol op boeken en dus begin ik een beetje te snuffelen tussen het waar van de boekverkopers. Plotseling valt mijn oog op ‘Les Fleurs du Mal’ en een paar euro later ben ik de eigenaar. Deze prachtige gedichtenbundel neemt mij mee op een reis door de stad. Één dag in de voetsporen van een groots schrijver…. Charles Baudelaire.

Achterin de gedichtenbundel vind ik onder het kopje ‘Vie de Baudelaire’ dat hij geboren is in hartje Saint-Germain-des-Pres op 13, Rue Hautefeuille. Vanaf de Seine is dat heel dichtbij en dus ga ik een kijkje nemen. Er is geen plaquette of iets te zien, maar gelukkig is er iemand geweest die de waarde van dit gebouw erkent. Er huist tegenwoordig namelijk een uitgever. Dat is pas reclame!

Baudelaire kreeg zijn bekendheid niet met zijn gedichten, maar met kunstkritieken. Ik volg zijn spoor dan ook met een bezoekje aan het verderop gelegen Musée d’Orsay. Iedereen die in Parijs is geweest is wel eens door deze oude stationshal gelopen. Maar het is grappig om te zien hoe je een museum anders gaat beleven als je er met een iedere manier naar kijkt. Ik kijk vandaag door de ogen van Baudelaire.

Musée d’Orsay
In zaal 1 van het museum hangt ‘Annonciation’ van Eugène-Emmanuel Amury-Duval waarover Baudelaire schreef: “Het schilderij is veel te behouden, veel te ‘af’, de heldin is altijd een doorschijnende en preutse vrouw zoals een elegie is, en is vermagerd door de thee en de esthetische boter” Hij vindt dat de schilder moet ophouden met het imiteren van oude meesters en met een nieuw onderwerp moet komen. Baudelaire had een scherpe pen waarin het vergelijking gebruikte en schilders hard onderuit kon halen.

Maar gelukkig was hij vaak ook lovend bijvoorbeeld over Delacroix in zaal 2. “Hij aanbidt hier de oorspronkelijkheid van „de zuivere schilderkunst”, als tegenovergestelde van „de netjes gemaakte” schilderijen. Hij raadt de toeschouwer aan om de werken van Delacroix eerst van ver te bekijken, alvorens het onderwerp van dichtbij te identificeren.

Maar ook over Manet in zaal 14 is hij enthousiast. Maar omdat Baudelaire tijdens zijn leven alleen Manet in zijn vroege periode ziet, kan hij hem nog niet op waarde schatten. “De nieuwigheid, het vergankelijke, het vluchtig, het quotum, is de helft van de kunst, waarvan de andere helft het eeuwige en het standvastige is.” Maar ook zegt hij doelend op het werk van Manet: “Het Parijse leven is vruchtbaar in wonderlijke en dichterlijke onderwerpen”.

Terwijl ik door het museum loop, blijf ik bladeren in de dichtbundel. Soms lees ik een gedichtje en blader ik vervolgens verder naar de achtergrond informatie. En voordat ik het weet, sta ik voor een portret van Baudelaire op een schilderij van Courbet in zaal 7 (de meeste rechtse persoon op het doek ‘L’atelier du peintre’).

En bij de impressionisten vinden we een doek van Henri Matisse (Luxe, calme et volupté) dat werd geïnspireerd op het gedicht L’invitation au voyage uit de dichtbundel in mijn hand. Wat een ervaring om op het doek voor me het paradijselijke eiland uit de droom van Baudelaire te zien en tegelijkertijd het gedicht te lezen.

Een stuk verderop probeer ik de invloed van Baudelaire op een minder directe manier terug te vinden in de kunst. In de zalen 11, 12, 59 en 60 sta ik oog in oog met werken uit het Symbolisme. Het symbolisme is gebaseerd op een idee, dat volgens de symbolisten al door Baudelaire gebruikt werd. De stroming probeert niet de werkelijkheid uit te beelden, maar de absolute waarheid te achterhalen via indirecte methoden, ze maken een visualisatie van de ziel. Prachtige voorbeelden zijn de werken van Pierre Pivis de Chavanes in zaal 11, maar ook de werken van Gustave Moreau in zaal 12.

Montparnasse
De sporen van Baudelaire in het Musée d’Orday zijn veelzijdig en verassend. Ik vind het leuk om niet eens zaal na zaal af te lopen, maar een museum met andere speurende ogen te bekijken. Eenmaal weer buiten gekomen, besluit ik de dag af te sluiten bij het graf van Charles Baudelaire op de Begraafplaats van Montparnasse.

Het is ondertussen het eind van de middag als ik voor zijn graf sta. Ik sla mijn exemplaar van de dichtbundel open en begin hardop te lezen. Al snel komt er een voorbijganger langs. Hij kijkt me bespeurend aan, maar besluit te blijven luisteren.

La Fin de la Journée

Sous une lumière blafarde

Court, danse et se tord sans raison

La Vie, impudente et criarde.

Aussi, sitôt qu’à l’horizon

La nuit voluptueuse monte,

Apaisant tout, même la faim,

Effaçant tout, même la honte,

Le Poète se dit: «Enfin!

Mon esprit, comme mes vertèbres,

Invoque ardemment le repos;

Le coeur plein de songes funèbres,

Je vais me coucher sur le dos

Et me rouler dans vos rideaux,

Ô rafraîchissantes ténèbres!»

Als ik klaar ben, knikt de voorbijganger vriendelijk. Hij roept ‘Bravo’ en loopt verder. Ik bleef nog even staan en denk aan het gedicht. Het einde van de dag, het einde van Baudelaire’s leven, het einde van mijn dag, het einde van het gedicht.

Geboortehuis Charles Baudelaire

13, Rue Hautefeuille (Paris VI)

Metro Cluny – la Sorbonne

Musée d’Orsay

1, Rue de la Légion d’Honneur

Metro Solférino

Dinsdag t/m zondag geopend 9.30-18.00 (donderdag tot 21.45)

Kosten zijn 8 euro per persoon (reductie: 5,50, onder 18 jaar gratis)


Cimétière Montparnasse

3, Blvd Esgar Quinet

Metro Edgar Quinet

Dagelijks geopend van 8.00-17.15 (‘s weekends vanaf 9.00), Gratis toegankelijk.

Reacties

Nog geen reacties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Archief

Like //Vensters op Facebook!

Abonneer je op dit blog en ontvang een e-mailbericht bij elke nieuwe post!

Doe mee met 384 andere volgers

Creative Commons License
Op dit werk is een Creative Commons Licentie van toepassing.
%d bloggers liken dit: